Salvador de Bahía, ao lonxe, de Afonso Vázquez-Monxardín

La Región 20.5.08

Estívenlles dando un curso na Universidade Federal da Bahía e outro nunha sociedade galega alá no Salvador hai exactamente vinte anos. Leva chovido moito pero, polo seu exotismo, gardo moitas lembranzas. Moitas cousas me chamaron a atención. É unha cidade medio africana. Os olores, os sabores, as froitas, as xentes, son, maiormente, afro. Grazas ao Carlinhos Brown e a restauración do barrio do Pelourinho -onde nós entraramos acompañados e case con medo- é ben máis coñecida agora. Chamoume á atención ler que na súa historia denominaban galegos a todos os estranxeiros. Non só a galegos -case todos da zona de Ponteareas, Verducido e Terra de Montes-, españois e portugueses. A todos. Así dividian á xente en negros, mulatos, indios, brancos e galegos. (Os bosquimanos -con perdón pois os reivindicadores deles queren chamarlles ‘xentes de fala San’ e consideran insultante o de ‘bushmen’ ou ‘bosquimanos’ homes do bosque- dividen o xénero humano dunha forma máis simpática e complicada: brancos, negros, crocodilos e portugueses. Os brancos son os de Sudáfrica, afrikaneers ou ingleses; os negros, eles, falen San, bantú ou swahili; os crocodilos, parentes por depositarios da alma dos antepasados, e os por tugueses, esoutros que nin os brancos do sur, nin negros, nin cocodrilos, e que andaban por alí, por Angola e Mozambique.) Chamoume a atención en Salvador o de costas que vivía ao mar. Os vellos jangueiros de Jorge Amado non deron nunca o salto á modernización. Así, no mercado do pequeno porto de Praia da Barra os mariñeiros negros sen raíces na pesca, a todo o que caia na rede lle chamaban ‘peixe’ e por todo pedían o mesmo prezo. A lóxica era implacable: xa que todo caeu na rede, todo deu o mesmo traballo, todo custa igual. (...)

(artigo completo)

Rogativas pola lingua galega, X.M. Sarille (ECG 20.5.08)

Un filme italiano dos anos cincuenta ambientado no Sur, conta que a superioridade obrigou a un alcalde democristián a construír un depósito de auga e canles de distribución para regar as terras de cultivo. Por desidia e torpeza, a corporación municipal non fixo nada e cando chegaron as calores comezou unha forte seca que deixou os campos ermos. Entón o párroco e os fregueses devotos convocaron aos campesiños para saír en rogativa pola aldea, pedíndolle auga ao ceo, coidándose de non facer referencia ás solucións técnicas nin ás responsabilidades políticas, porque os párrocos á hora de facer distincións son efectivamente moi coidadosos. Os edís democristiáns non laboraban pero si que oraban, e por iso marcharon tamén na procesión detrás do saio, como se o arranxo da auga fose asunto da divindade. E así, barbeáronse para arriba unha vez máis.
Na manifestación pola lingua deste domingo abundaba a xente que desexa cambios, pero había igualmente moitos alcaldes e concelleiros nacionalistas que teñen o idioma completamente abandonado nas súas corporacións. Eles van tamén a estoutras rogativas, cunha disposición para abanicarse parecida á dos seus homólogos italianos, porque saben que os lemas e os manifestos non lles van pedir responsabilidades. O mesmo pode dicirse dos conselleiros do Bloque e do Vicepresidente da Xunta, indiferentes á decadencia lingüística.
Eu digo ademais que o galego está moi mal, peor que nunca, e no entanto non admito en absoluto que esta posición se considere apocalíptica, e menos aínda extrema, como afirmou estes días Manuel Rivas. Porque está meditada e baséase en datos obxectivos. Acaba de publicarse outra estatística, outra máis. Di que o noventa por cento dos xoves das cidades non usan nunca o galego. Nunca.
Cando se discute a calidade literaria dun país pódese intuír e adornar, mais a saúde do idioma mídese con cifras, non só con fabulacións e sensacións. E hai dúas alternativas. Unha é amosar eses datos e pedir novas políticas. A outra é ignorar as cifras, como se non pasase nada e brindar cos gobernantes. É a verdade, a áspera verdade, que dicía Danton.

Despedidas (case)

Andamos xa case de despedidas cos alumnos/as de 2º de Bacharelato. E andan a facerse fotos de despedida cos profesores, por exemplo, nos corredores do Instituto. Nesta, de esquerda a dereita, están varios alumnos/as de 2 Bac. Ciencias: Sandra Campos, Laura Blanco,

Adrián Nóvoa, Pablo Rodríguez e Hugo Fernández. Todos, boa xente...

Un drama europeo
Andoliña martes 20 maio

Nun posible guión de cine a secuencia está moi clara. Gaña as eleccións nun país mediterráneo un líder populista e conservador, ademais de millonario e dono dos grandes medios de comunicación. Gaña logo un candidato fascista na capital dese Estado. Hai fotos de entusiasmo das masas, brazo en alto, que se difunden por internet. Neses mesmos días morre un mozo dos golpes recibidos por parte de militantes fascistas: sen motivo, ó chou. Os xornais contan que hai máis de 50.000 militantes fascistas nese país. Estas novas nos xornais fannos pensar que estamos a ler o guión dunha película de denuncia dos anos 60. Ou que xa a vimos asinada por Bertolucci ou por Pontecorvo.
Os políticos que gañaron as eleccións intensifican as súas declaracións racistas e xenófobas. Nalgunhas cidades empezan a arder campamentos de xitanos: moitos deles, serbios ou romaneses, volven cara ós seus fogares. Disque a Mafia está detrás dos ataques vandálicos, nunca espontáneos: os que atacan tamén son pobres, pero as vítimas son aínda máis pobres. As construtoras da Mafia edificarán logo vivendas sobre ese chan queimado. Non, non hai casualidades. E isto tampouco é un guión de cine: está a suceder na Italia dos nosos días.

A VOZ, ESE INSTRUMENTO CASI MÁXICO (Xabimusic). Fío Musical, 15.

Tiven unha profesora de pedagoxía musical que lle chamaba ó corpo humano o "corpófono" pola cantidade de recursos sonoros que o corpo encerra. Ademais das posibilidades da body percussion, os propios órganos de articulación da voz tamén poden crear cantidade de sons que moitos intérpretes teñen integrado nas súas creacións. Todos coñecen seguramente as actuacións de B. Mcferrin como exemplo paradigmático.
Pero hoxe quero ofrecerlles unha auténtica curiosidade na que o protagonista é todo un coro.

en poleiro alleo

* 17-M. A cidadanía sae á rúa. Arredor de dez mil persoas aplícanlle ao Goberno do bipartito un correctivo para cambiar a política lingüística da Xunta e lograr que se cumpra a lexislación (MARÉ, Galicia Hoxe 19.5.08)

* Manuel Forcadela : "Falar de bilingüismo en Galicia é unha contradición nos termos". “O nacionalismo non é máis que a forza centrípeta que condiciona a existencia de nacións. Levamos douscentos anos de loita para conseguirmos ser o que somos.Non somos o resultado dun capricho senón que somos o resultado da historia”, entrevista de M. Vidal Villaverde (GH. 19.5.08)

axenda: Antón Tovar
Peche do VI ciclo Visións de Galicia no Liceo
(Esta foto de A. Tovar en Castro de Beiro é, como todo o mundo sabe, da autoría de Blanco Amor)

Conferencia de Marcos Valcárcel sobre a personalidade poética e vital de Antón Tovar, o gran poeta e diarista (20,15 h.)

Ó tempo, teño pensado facer unha pequena síntese de toda a poesía de posguerra galega (para dar unha visión de conxunto, no remate do ciclo) e, se hai tempo, tamén un pequeno percorrido visual por ese momento histórico das nosas letras.

Crónicas desde Madrid: Zapatero evita a foto co BNG ata as eleccións (LVG 18 maio 08)
O Bloque teme que Touriño intente gobernar en solitario a partir do 2009. (Gonzalo Bareño)

Un artigo interesante sobre as estratexias ante as próximas autonómicas.

Cen anos de historia cultural
2002: Casares, Freixanes, Ferreiro
(Pola esquerda, Carlos Casares, Víctor Freixanes e Rosa Aneiros)

A prensa cultural comezaba o ano 2002 falando dunha obra clave publicada a finais do ano anterior: Galicia, unha luz no Atlántico (Xerais), a xeito de summa de ensaios e documentación sobre a historia do país e a súa realidade actual. Coordinaba aquel traballo Víctor Freixanes e contaba con traballos de Ramón Villares, X. M: Núñez Seixas, Marcial Gondar, César Portela, Henrique Monteagudo, Xavier Vence e Guillermo de la Dehesa. V. Freixanes reeditou nese ano ademais A cidade dos Césares, premio Torrente Ballester no 92 e novela coral á vez que relato dun soño epopeico fundacional. En marzo, a morte de súpeto de Carlos Casares conmocionaba o mundo cultural e todo o país. O autor ourensán deixaba unha gran novela póstuma publicada de inmediato, O sol do verán. Moi cedo saíron algúns monográficos sobre o escritor como o nº. 217 da revista Quimera ou o volume C.Casares, punto de encontro (Concello Ourense).
Foi un ano fecundo nas letras. Na narrativa, empezo por Xosé Fernández Ferreiro coas novelas Millo verde (Xerais), pesadelo da tortura interior dun profesor acusado de violar a unha alumna, e O último paraíso (Espiral Maior), novela curta e descrición dunha utopía que serve de réplica a O minotauro. O premio Xerais de novela era para Concubinas, historia de amor e soidades, de Inma López Silva. Xerais publicaba As chamadas perdidas, 24 relatos realistas, de Manuel Rivas; Longa Lingua, libro colectivo de relatos coordinado pola Mesa de Normalización Lingüística; Sentinela, alerta!, dez contos de temática social e antifranquista, de María Xosé Queizán; Ganga, de Antón Lopo, procura da identidade e a salvación dende as experiencias psicotrópicas; O ladrón de esperma, de Xavier Queipo, prosas experimentais premiadas no Café Dublín da Coruña; Santos e defuntos, relatos cheos de humor e ironía de Gonzalo Navaza; Escáner, de R. Caride; Un baile de moscas, de Kiko Neves; e O baile da mariolas, de Rosa Vidal.

(o artigo completo)

Máis

fotos

Dúas fotos máis

de Litearauria, enviadas por Trebolle, dos actos paralelos destes días: Xosé Carlos Caneiro recitando e unhas neniñas, coa banda municipal, lendo poemas de Álvarez Blázquez.

A foto superior é de Monxardín, da homenaxe a Casares en Gondomar. Esquecín colgala onte, pero paga a pena recuperala, porque é moi bonita.

Ourensanía
Ourensáns residentes en Vigo dinme que seguen atentamente o blog Ourensanía, por aquilo da morriña e todo iso. Estes días ando moi ocupado (actos xerais, conferencias, Uvas, exames, etc.). En canto vaia liberando cousas seguiremos cargando fotos: debo ter unhas 50 pendentes, cando menos. Os que seguen mandando imaxes (Trebolle, etc.), que saiban que todas acabarán na Ourensanía. E graciñas.

A MIRADA RETIDA (2). La Región 18.5.02

UNHA ARTE DE VIVIR
Esta é, para min, unha das fotos que mellor sintetiza os valores máis positivos da arte de vivir na nosa Auria. O toldo loce facendoso o nome do Gran Café La Unión e alí estiveron tamén, conta López Morais, os cafés Victoria, Iberia e Regio: este último tivo que cambiar o seu nome polo de Riego cando chegou a República, a Segunda. As xentes, adultos e nenos, fican inmortalizadas na foto fixa e quedamos coas gañas de saber de qué pensan e de qué falan nos cafés e nas terrazas os contertulios. Que contan os xornais que leva o vendedor debaixo do brazo? Pola época, ó redor dos comezos do século XX, poderían estar a falar das liortas entre Lamas Carvajal e Álvarez de Nóvoa, Mostacillas contra Agujetas. Ou das novas dun deporte aínda exótico naquelas datas, que nos xornais escribían como “football”. De seguro alguén estaría a falar mal do alcalde e dos concelleiros do momento. Por sorte, este fermoso lugar, na Avenida de Pontevedra, garda aínda parte do seu engado histórico: con outras caras, iso si.

Colléronme por sorpresa...

(foto con E. Galeano, de Carme Carballo, graciñas por mandala)

Unha xornada ben intensa (2. Parada do Sil)

O noso corresponsal en Parada do Sil, contertulio habitual, mandounos estas fermosas fotos e esta crónica da homenaxe a Dora Vázquez. Por alí andaban o poeta Víctor Campio e Manolo Blanco e, por suposto, o alcalde, Paco Magide.

VIDA E LATEXAR COMUNITARIO NO DÍA DAS LETRAS GALEGAS (corresponsal)
Alén dos fastos e fastíos oficiais, pode haber vida na celebración do Día das Letras Galegas. Nas terras privilexiadas da Ribeira Sacra sen ir máis lonxe.

Parada do Sil é un concello da provincia ourensá, entre fermosísimos soutos e carballeiras. A súa fronte encóntrase unha nova corporación dirixida por Francisco Magide. Home rexo, traballador e con ideas, está a desenvolver un labor que está xa a mudar a fasquía dun concello até non hai moito abandonado da man de deus e da administración. Sen pretensións de andar todos os días nas fotos, pero coa ambición de dignificar a terra e os seus habitantes, o Paco impulsa nos veciños a participación comunitaria, desde os plenos (aos que acoden regularmente uns sesenta e onde se lles dá resposta ás súas inquedanzas) até a celebración de actos culturais. Tal como no día de hoxe, 17 de maio de 2008.

Arredor de centocincuenta persoas participaron nas sinxelas pero emotivas celebracións. Nelas honrábase á poeta ourensá de noventa e cinco anos Dora Vázquez, pero non só en calidade de escritora, senón como mestra rural, pois desde 1933 ocupou praza na aldea de Teimende durante dezaoito anos. Moitos antigos alumnos, cos seus fillos e netos, non faltaron á cita.

No local do concello, no que non collía unha alma máis, proxectouse o vídeo “Homenaxe a Dora Vázquez”. Despois fixo a laudatio, con brevidade e elegancia, o excelso poeta Víctor Campio, do minoritario gremio dos líricos non afectados (atentos á inmediata publicación dunha antoloxía súa polo Pen Club: (re)descubrirán unha voz única). O tamén poeta Manuel Blanco Luís (camiñante que coñece palmo a palmo os secretos do Himalaia) recitou, con voz limpa e grave, algúns poemas da autora. A Coral “Auria Canta” pechou esta primeira parte co Himno Galego.

A continuación inaugurouse unha modesta “Praza Dora Vázquez”, volveu cantar a Coral e, de seguido, veciños e convidados compartiron parola arredor dun xeneroso ágape mentres saía o sol. Na súa confección participaron tamén xentes da localidade (con especial mención ao panadeiro: excelente bica, delicioso pan), quen atenderon a todos os presentes con familiar cordialidade. O vídeo foi distribuído entre os asistentes, que marcharon coa agradable sensación de que, en efecto, pode haber vida e latexar comunitario de verdade no Día das Letras Galegas. Excúsase dicir que non se viu por alí autoridade ningunha agás as locais: nin conselleiros, nin delegados, nin altos responsables políticos, nin cargos académicos. Vida e latexar comunitario en estado puro.

Unha xornada ben intensa (1. Gondomar)

Eu non podo estar en todas partes, pero o espírito das Uvas multiplícase nos seus corresponsais, tan xenerosos, e estes mandáronos crónica dos actos das Letras Galegas en Mondariz e Parada do Sil. De Gondomar é esta crónica e fotos (preciosas) de Monxardín.

Mándoche esta minicrónica e imaxes dos actos de Gondomar. Faltaron moitos nomes moi vinculados á figura de Carlos: quizais estivesen noutros actos. Entre os coñecidos por alí andaban Fran Alonso, que leu un discurso; Xulian Maure; Cistina Berg e pouco máis. O acto simpático, bonito, entrañable.
A pita está orientada xusto cara a casa de Vilariño e unha á, seica mira directamente ao cemiterio de Nigrán, onde Cristina, en privado, levou as flores que tiña na man.
A banda de música déulle o toque popular.
Primeiro as lecturas de textos de Casares, logo Cristina leu un poema de Alvarez Blazquez... Logo actuou a banda de Vincios, logo Cristina descorreu a placa do paseo qeu vai ao río desde o Concello de Gondomar. No fondo do paseo, a escultura da pita. Os nenos protagonistas –enredando polo medio- e no discurso de Cristina a eles dirixidos. Que lean. Despois todos a ver a pita. Logo as palabras do alcalde, logo saque de plásticos dos ovos e da pita e, finalmente, o himno gallego (por sorte só a priemira parte). Logo bocadillo de Xamón na Cañiza.

Álvarez Blázquez – A Academia en Vigo (notas telegráficas)

Bastante ben os actos do 17-M en Vigo. Moi ben os tres discursos sobre o homenaxeado: Vítor Freixanes (centrouse no editor), Darío Xohán Cabana (no poeta e investigador), X.L. Méndez Ferrín (nas súas esculcas sobre Vigo e no seu papel anovador publicando-descubrindo textos de Gonzalo Morullo ou de Anxo Rey Ballesteros). Barreiro, o presidente, rematou cunha contundente intervención sobre a necesidade de salvagardar a memoria histórica e facer xustiza ás vítimas, que rematou cunha cita moi axeitada de Juan Gelman. O local, o Auditorio do Concello, quizais pouco axeitado, pouco cálido. Algúns académicos botaron en falta maior mobilización da xente de Vigo: tamén dicían que o acto estaba mal anunciado polo Concello (mal polo Concello, prefiro non precisar, pero moi mal: só saír na foto e nada máis).
Si estivo case toda a saga-familia: os Álvarez, Álvarez Cáccamo, Álvarez Gándara, Xosé Lois Bóveda, etc. Faltou Xosé, o irmán maior, enfermo estes días e encamado: houbo moitas lembranzas para el, mesmo do presidente da RAG. E foi Afonso Álvarez Cáccamo o protagonista doutra nota de color. Tocouse o himno galego, con Ferreirós á gaita, e dende a mesa pediuse que a xente tamén cantase. Ferreirós rematou na primeira parte. Desconcerto. Alfonso A.C. e a fila da familia seguiu cantando e seguimos todos, e as autoridades sumáronse, qué remedio. Ferreirós incorporouse de novo coa gaita, aínda que todo un pouco mal acompasado.
Un dos momentos máis emocionantes: o aplauso entusiasta de todos/as á viúva de Xosé María, ó remate do xantar no Museo de Castrelos.
Logo, inauguración da placa en Travesas, co alcalde, e intervencións de Afonso A.C. e da poeta Luz Pozo.
A Academia estaba case en pleno, case todos os numerarios e uns cinco correspondentes. Ademais dos académicos, andaban por alí e puidemos falar con todos eles, M.Bragado, X. G. Palmeiro, M. Vidal Villaverde, Anxo Angueira, e outros que esquecerei sen querer. Do resto tiven ocasión de saudar, despois de case 30 anos, a Xesús López Carrera, que agora é o concelleiro de cultura en Vigo (do BNG) e ó vello amigo o Chicho do Carballiño (sobre todo, amigo do meu irmán maior), que alá está instalado e mandou lembranzas para min (e para todos) de Lula Fortune, que traballa con el.
Tamén moitos comentarios sobre a falta de sintonía BNG-PSdG vigueses mesmo nunha data como esta: se non hai un mínimo de unión sequera no plano cultural... (Do PPG creo que non había ninguén: cando menos que eu recoñecese...).

Arroz con chícharos, de Bieito Iglesias (ECG 15.5.08)

A carestía de certos alimentos ameaza con matar de fame aos pobres da Terra. Tanta é a falta de vexetais comestibles que os biocarburos (antes vistos como unha alternativa plausible ao petróleo) son equiparados a crimes contra a humanidade. Primeiro cómpre comer e despois andar en popó. Pero por que escasean eses frutos? Porque os acaparan os especuladores? Porque non hai cousa que chegue á hora de nutrir incontables chineses e indianos ata antonte sometidos a xaxún de máximo traspaso? Porque non existen labregos dabondo que traballen os montes a ermo e procuren trigo, millo, soia ou arroz? Se cadra por causa de todos estes factores xuntos.
O concepto de suficiencia alimentar depende de que alguén foce nos sucos, con maquinaria se a hai e, se non, con arado mosquito, aixada, petola, rodo ou sacho. Mais o campo e os camponeses andan desde moito tempo atrás desprestixiados, no primeiro mundo compoñen xa un residual parque temático e, no terceiro, a poboación amoréase en megápoles de millóns de formigas ou foxe cara as metrópoles de Europa e América do Norte. Os urbanitas esfameados non saberían arrincar alimento dos torróns aínda que volvesen ao agro, vai desaparecendo o labrador autosuficiente capaz de lograr colleitas para si propio e para os paxaros (as aves granívoras extínguense canda o paisano e regresa o bosque coa fauna medieval de xabaríns e esquíos).
"A cidade faravos libres", reza un célebre dito, aínda que está por ver se nos dará mantido. Como non é previsible un retorno masivo ás endeitas agrícolas, a saída que se vislumbra no horizonte futurista apunta á comida sintética, independente dos ciclos naturais e comprimida en pastillas.
Países populosos que viven do arroz temen quedar falidos coa langrina. A min non me presta o arroz, pero o repolo e as patacas novas que non falten.

Literauria (2): Inauguración.

As fotos son de Trebolle, que era o cabaleiro que andaba a sacar fotos (ademais dos xornalistas), alguén preguntaba por aí embaixo.

Nas imaxes, ensinándolle o moito "peso" das Poesías Completas do Manuel María á concelleira; unha vista dos asistentes e foto fixa da miña intervención. Polo medio, Xavier Toga, un dos armadanzas de todo este tinglado: tamén estaban Xosé Lois Vázquez "Che", da Difusora, e Alfonso Prada, de Duendebux (non vin a Manolo Ramos, de Linteo). Tamén estaban os responsables das librarías Tanco e Eixo (ademais de Torga), as concelleiras Marga Martín e Marta Arribas e o delegado de cultura, X.C. Sierra.

Magnífica idea en Gondomar: A galiña azul
Amigos e amigas do Instituto de Estudos Miñoranos.
DIA DAS LETRAS GALEGAS 2008 GONDOMAR.
Actos do sábado 17 Maio. Na Praza do Concello
* 19:00 > Lectura pública de textos de Xosé María Álvarez Blázquez
* 19:30 > Concerto da Banda de Música de Vincios
* 20:00 > Inauguración da escultura A Galiña azul e o Paseo Carlos Casares. A escultura da Galiña Azul é obra do noso compañeiro Alfonso SoliñoTroncoso e será inaugurada ese día coa presenza da familia de Carlos Casares e da Fundación.

FÍO MUSICAL (14), DE XOHÁN DA COBA (foto H. Ritts)

Desta vez o asunto das canciós vai ser máis "pelegrín".
Búsquenme canciós pra anuncios publicitarios de:
-Penso pra cas.
-Fomento do cumprimento de obrigas fiscais.
-Fomento da urbanidade ao volante.
-Promoción do galego (non importa que o título ou a letra estea noutra língua, tradúcese).
Admítense suxerencias serias e "de risas".