Sátira e poetas (2).

Andoliña xoves 20 marzo. Imaxe: Delgado Gurriarán.

Ó longo da nosa historia literaria sempre estivo moi presente o rexistro satírico: a crítica dos costumes e vicios de persoas ou grupos sociais, con propósito moralizador, lúdico ou burlesco. O noso ricaz cancioneiro de escarnio e maldizer medieval pega paus por todas as bandas: eivados, vicios e prácticas sexuais, pecados capitais, covardes e traidores etc. Logo veu o saber da nosa literatura oral tradicional contra certas profesións como xuíces, avogados, cregos ou xastres.
Ese alegato de burlas, creado polo pobo campesiño en boa parte nos tempos dos Séculos Escuros, pasou logo á obra de Curros Enríquez, Leiras Pulpeiro ou Lamas Carvajal, en diferentes rexistros, e nos centos de parrafeos, diálogos e tertulias da prensa decimonónica. Nos tempos de Nós, a sátira virou cara á prosa: O porco de pé, de Risco, ou Os europeos en Abrantes. Rexorde na posguerra coa voz xigantesca de Celso Emilio Ferreiro. E no exilio, o berro antifranquista e irreverente de Florencio Delgado Gurriarán; velaí estes seus versos para aquel personaxe que foi tan importante, do Ferrol: Noxento e bonito,/ meiguiño e traidor,/ píntega da lama/ caracol babón./ Paladín de Cristo/ e mais da cultura? Deixa que me ría/ ‘mono’ de aleluia".

en poleiro alleo: dos azucareiros ó PCE

En defensa dos azucareiros, de Afonso Vázquez-Monxardín (La Región 18 marzo)

Adeus ao Partido Comunista, de Xosé M. Sarille (ECG 18 marzo)

a sátira nos poetas

PAN POR PAN martes 18 marzo
Nun xantar con escritores e xornalistas falabamos de Celso Emilio Ferreiro. Os seus versos seguen vivos na memoria. O seu universo poético é como unha gran casa con habitacións diversas: a poesía lírica no dormitorio, o berro rebelde e social dende a solaina, o rexistro satírico na cociña, lugar de festa e rexouba. O de Celanova logrou o milagre da permanencia dos seus poemas máis conxunturais por definición, como os antifranquistas. Porque buscou neles o substancial na denuncia das inxustizas, á marxe do tempo e do lugar. Como os epitafios burlescos, cheos de retranca e mal xenio, do seu libro “Cemiterio privado”. Velaí un deles, dedicado a un locutor: “Debaixo desta lousa/ dorme un home/ que falou trinta anos/ sen dicir xamais unha verdade./ Por fin está calado. / Pasa amodiño,/ non sexa que desperte/ e se poña a argallar novas mentiras/ outros trinta anos”.

Xardín Botánico en Ourense, de Xosé Luís Mëndez Ferrín (Faro de Vigo 17 marzo 2008)

Tiñan unha alta visión de política cultural as xentes que gobernaban na deputación e no concello de Ourense no final do século XIX. Cando a Lei Moyano o fixo posíbel abriran o primitivo Instituto na actual Rúa de Lamas Carvajal, e tamén alí o núcleo da biblioteca provincial sobre a base dos libros colleitados polo abade exclaustrado de Celanova Bonifacio Ruiz. Pro non ficaron aí.A picaraña dos poderes políticos, aberta ou caladiñamente progresista, achandou as derradeiras casas da parte Sul da vila, alí onde vivían os graxos e as putas que farían inmortais Lamas, Álvarez de Nóvoa e Blanco Amor. Trazaron unha rúa nova, ancha e clara, á que chamaron do Padre Feijóo por ser este personaxe admirado nas loxias masónicas e nas hozas carbonarias. E nesa rúa ergueron o edificio do novo Instituto que durante moito tempo foi o mellor de Galicia (1896) . Non satisfeitos con instalar o Instituto con grande dignidade e mesmo aparato (notorio paraninfo, motivos árabes na decoración claustral), os políticos locais soñaron con facer daquelles lugares humildísimos e degrados da cidade unha especie de foco de irradiación da cultura laica e superior. Así pensaron que o novo edificio, ademais de centro docente, tería que ser, e así lle chamaron, o Centro Provincial de Instrucción Pública. Nel traballou a Comisión Provincial de Monumentos e conservou as súas coleccións e arquivos. Alí tivo a súa sede a magnífica Biblioteca Provincial que non parou de medrar durante moitos anos. Alí, en fin, estaban as salas dun dos mellores museos de historia natural de España, según me contaban. Pro aínda faltaba un elemento máis que fixese da marxe Sul de Ourense motor cultural de toda a Provincia: un Xardín Botánico.

(O artigo completo)

XORNALISTAS CON OPINIÓN

La Región 17 marzo (Imaxe: caricatura de Basilio Álvarez, por E. Padín)

Historia do xornalismo galego. Fálolles hoxe dun proxecto no que tiven a honra de colaborar e que xa está nas librarías. Os dous tomos de “Xornalistas con opinión” (Galaxia e Consello da Cultura Galega) que constitúen unha contribución fundamental a estudar o xornalismo de opinión na prensa galega dende o século XIX ata hoxe. O primeiro tomo inclúe biografías de 20 autores e o segundo unha ampla escolma de textos dos mesmos. Víctor Freixanes e Xosé López asinan unha introdución na que reflexionan, dende o presente, no significado do xornalismo de opinión (xénero hexemónico na prensa ideoloxizada decimonónica) e na escasa atención que lle teñen dedicado ata agora os estudosos da comunicación. Con eles colaborou activamente Rosa Aneiros para conseguir estes dous espléndidos volumes, que inauguran un catálogo aberto e ambicioso: quedan pendentes moitos outros autores (outros 20 cando menos) que merecen figurar nesta antoloxía. Quedan para unha próxima entrega. Pluralidade. A pluralidade de estilos e rexistros marca a xeira de xornalistas escollidos, cada biografía a cargo dun especialista. Foron eles: Manuel Pardo de Andrade (V. Freixanes), Concepción Arenal (Rosa Aneiros), Alfredo Vicenti (J.A. Durán), Emilia Pardo Bazán (V. González Radío), Brañas (F. Campos), Sofía Casanova (Marta Pérez), Basilio Álvarez (M. Valcárcel), Antón Villar Ponte (Emilio Insúa), Julio Camba (César Casal), Xoán Xesús González (Marcos Seixo), W. Fernández Flórez (J.Mª Besteiro), Manuel Lustres Rivas (Montse Calvo), María Luz Morales (Carme Vidal), Roberto Blanco Torres (M. Seixo), Ben-Cho-Shey (X. Soengas), Víctor Casas (A. Rolmasanta), Johán Carballeira (X.M. Millán Otero), Ánxel Fole (Juan Soto), Luís Seoane (Mª Antonia Pérez) e Cunqueiro (X.F. Armesto Faginas).
Compromiso. Os lectores/as recoñecerán mellor algúns nomes que outros. Moi oportuna, por exemplo, a recuperación de María Luz Morales, que chegou a dirixir “La Vanguardia” nos anos da guerra civil e que nos deixou tamén unha “Historia do cine”. Tamén a da ferrolá Sofía Casanova, unha das primeiras correspondentes de guerra nos inicios do século XX. Ou do benquerido “Ben-Cho-Shey” que escribiu centos de artigos en defensa da nosa cultura tradicional, a nosa lingua e os nosos topónimos. Ou das estampas do vello Lugo que asinaba Ánxel Fole no xornalismo local (serie “Cartafolio de Lugo”). Velaí voces plurais: dende o xornalismo republicano (Basilio Álvarez, Blanco Torres, etc.) ata o galeguismo máis brillante (Villar Ponte, V. Casas, L. Seoane), pasando polo xornalismo literario de Cunqueiro, Fernández Flórez, Julio Camba e a mirada feminina de Concepción Arenal e Emilia Pardo Bazán. Non sobra indicar que, para moitos deles, o xornalismo foi tamén o fío do seu compromiso coa vida: Pardo de Andrade e Basilio Álvarez morreron no exilio (tamén Seoane foi exiliado) e vítimas inocentes da guerra civil foron Blanco Torres, Xoán Xesús González, Manuel Lustres Rivas, J. Carballeira e Víctor Casas.

José Luis Baltar: “O trompazo do PP en Ourense pode ser maior”
"Aínda que sexamos a forza máis votada da provincia, con 105.000 sufraxios non imos a ningunha parte. Somos un partido gañador", afirma con decepción, pero tamén lle advirte a "Pachi" Vázquez: "Que non lance as campás ó voo porque van subindo pero non venceron"

Entrevista de balance electoral a J.L. Baltar en Galicia Hoxe (da AGN).

CEN ANOS DE HISTORIA CULTURAL

1998: M. RIVAS, XOSÉ MIRANDA, FERNÁNDEZ NAVAL

O artigo en Galicia Hoxe

Un país de palabras. Mércores de cinza

O lapis do carpinteiro. Sombras no labirinto

Á de mosca. A compañía clandestina da Contrapublicidade. Alén da desventura. Tánata

O fácil que é matar. Calzados Lola, Círculo. Teoría de xogos. O doutor Livingstone, supoño. Estado permanente de fracaso. Saturno tamén é Deus, etc. etc. etc.

Paseo a Outariz, de Afonso Vázquez-Monxardín (La Región, 15 marzo. Fotos: Pepe Trebolle)

O outro día fun dando unha volta deica Outariz. Ida polo lado de Canedo, cruce da nova pasarela e volta pola parte de Reza. De paso que andaba polo paseo do Colesterol ou das Ninfas, ía bendicindo a sorte e a sabedoría de termos volto nesta xeración os ollos ao río, aos ríos (aí están tamén o Loña, o Barbaña, o dos Ponxos... ), de termos redescuberto as nosas posibilidades de lecer termal. (Non quedan lonxe os anos en que baixaban os soldados máis señoritos do rexemento Zamora número 8, do cuartel de San Francisco, a bañárense nos baños do Outeiro onde eu teño ido tamén copando clases no Colexio Universitario para disfrutar das bañeiras de mármore dunha peza e das inmensas toallas brancas, moi zurzidas, que arrecendían a xabón Lagarto.Paseos das beiras dos ríos. Milleiros de persoas que pasean lonxe da Rúa do Paseo. Xubiladas remozadas que poñen a gorra ao revés, atan a chaqueta á cintura e moven os brazos rápidas como nos campeonatos da tele. Ciclistas equipados como para o Tour de France, arfando. Xubilados vellotes que pousan no banco e charlan, non máis alá do Tinteiro. Deportistas do footing que pasan bafexando -seica saúdablemente- mentres ti pasmas vendo cormoráns pousados nun penedo no medio do río...Mozos e mozas collidos da man que se miran con ollos de ollomol ao tempo que asentan os seus reais na beira do río, alí por Reza, coa cidade ao lonxe... Pais derreados agarrando pequenas triciclos de ditadores aínda minúsculos... Outra vez o mesmo ciclista que volve pasar veloz... Auguistas chupóns de poza termal -non me movo de onda o chorro en toda a tarde- e outros máis repectosos coa alternancia bañística. Iguanas humanas que se torran ao sol do mes descoñecedoras de que o sol de marzo queima a dama no palacio...Millóns de horas de palique comunicación e benestar dos paseantes... Presumindo de cidade. Cando vén alguén de fóra e o queremos agasallar, imos con el ata a Chavasqueira e Outariz. E todos abren a boca e nós sentímonos orgullosos. ¿Que non temos mar? ¿Para que? A cincuenta minutos. Aquí temos fontes termais, paseos de veciños e amigos. Parada e caña -ou auga a un euro a botella- nas terrazas de Outariz. Tren chuchú como alterntiva ao excesivo desgaste da sola. Ademáis con isto do cambio climático, acabamos por descubrir que non eramos as humidas, chuviosas e neboentas Illas Casitérides onde os gregos buscaban estaño, senón unhas máis das illas Canarias. Que guapos saímos o outro día na tele, no programa ’Ciudades para el síglo XXI’. Cando sexa maior quero vivir en Ourense.

Sexo e política.

Pan por Pan sábado 15 marzo. Imaxe: cerámica precolombina.

É unha combinación explosiva e enche estes días os xornais. O gobernador de Nova York, Eliot Spitzer, tivo que dimitir do seu cargo ó demostrarse que gastara 52.000 euros en prostitutas durante seis anos. E sempre hai quen gañe: en Palma de Mallorca, un antigo edil do PP pagou servizos en prostíbulos por un total de 50.000 euros durante dous anos. Non só gastou moito máis, senón que ademais cargaba os gastos a unha Visa municipal autorizada (non me consta o mesmo no caso de Nova York). Este segundo peixe, Rodrigo de Santos, foi un dos homes claves de Jaume Matas, polémico presidente balear, en temas de urbanismo. É tamén un activo militante de movementos católicos conservadores, deses que poñen o berro no ceo por temas morais de cintura para abaixo. Ó delito de corrupción de bens públicos hai que engadirlle, pois, o de cinismo. Con maiúsculas.

Nada hai tan voluntario como a relixión

(Emilio Castelar, Congreso Deputados 12 abril 1869). Discurso sobre a liberdade relixiosa e a separación entre a Igrexa e o Estado.

Ya sabe el Sr. Manterola lo que San Pablo dijo: «Nihil tam voluntarium quam religio». Nada hay tan voluntario como la religión. El gran Tertuliano, en su carta a Escápula, decía también: «Non est religionis cogere religioneni». No es propio de la religión obligar por fuerza, cohibir para que se ejerza la religión. ¿Y qué ha estado pidiendo durante toda esta tarde el Sr. Manterola?¿Qué ha estado exigiendo durante todo su largo discurso a los señores de la comisión? Ha estado pidiendo, ha estado exigiendo que no se pueda ser español, que no se pueda tener el título de español, que no se puedan ejercer derechos civiles, que no se pueda aspirar a las altas magistraturas políticas del país sino llevando impresa sobre la carne la marca de una religión forzosamente impuesta, no de una religión aceptada por la razón y por la conciencia.
Por consiguiente, el Sr. Manterola, en todo su discurso, no ha hecho más que pedir lo que pedían los antiguos paganos, los cuales no comprendían esta gran idea de la separación de la Iglesia y del Estado; lo que pedían los antiguos paganos, que consistía en que el rey fuera al mismo tiempo papa, o, lo que es igual, que el Pontífice sea al mismo tiempo, en alguna parte y en alguna medida, rey de España.
Y sin embargo, en la conciencia humana ha concluido para siempre el dogma de la protección de las Iglesias por el Estado. El Estado no tiene religión, no la puede tener, no la debe tener. El Estado no confiesa, el Estado no comulga, el Estado no se muere. Yo quisiera que el Sr. Manterola tuviese la bondad de decirme en qué sitio del Valle de Josafat va a estar el día del juicio el alma del Estado que se llama España.

O discurso completo

Primeira película de Nacho Vidal.
Vía : Marga.

axenda

Presentación, hoxe venres, 20 h. en Torga

Co editor Miguel A. Fernán-Vello e a autora

Eu tamén andarei por alí

A lazada violeta, de Helena Villar (ECG 14 marzo)

Imaxe: Simone de Beauvoir, foto de Elliott Erwitt, 1952. (Mensaxe 1701)

Se mo permiten, dedícolle este artigo da amiga H. Villar a todas as contertulias e tamén ás miñas alumnas de A Carballeira: tocamos este tema a cotío nas clases e comprobo que non sobra, aínda non son cousas estas demasiado coñecidas.

As eleccións acalaron as mulleres no seu día grande, que coincidiu coa xornada de reflexión. Mais como moitas tecemos na rede unha lazada violeta que aperta a sororidade, fixemos circular entre nós felicitacións, textos críticos e reivindicativos, e fermosas na forma aínda que tristes no contido presentacións en power point.
Unha das que recibín e propaguei ten escritos contra as mulleres dos que non me resisto a copiar algún.

"A muller debe adorar ao home como a un deus. Cada mañá ha de axoenllarse nove veces consecutivas aos pés do seu marido e, cos brazos cruzados, preguntarlle: señor, ¿que desexades que faga?" (Zaratustra, século VII a.C).

"A natureza só fai mulleres cando non pode facer homes. A muller é, polo tanto, un home inferior" (Aristóteles, século IV a.C.).

"Aínda que a conduta do marido sexa censurable e se dea a outros amores, a muller virtuosa debe reverencialo como a un rei. Durante a infancia, unha muller debe depender de seu pai; ao casar, do seu home; se el morrese, dos seus fillos e, se non os tivese, do seu soberano. Unha muller nunca debe gobernarse por si mesma" (Leis de Manu, libro sagrado da India).

"Que as mulleres estean caladas nas igrexas porque non lles é permitido falar. Se quixeran ser instruídas sobre algún punto, pregúntenlles na casa aos seus homes" (Apóstolo Santiago, s. I).

"Cando un home fose reprendido en público por unha muller, ten dereito a golpeala co puño e o pé, e a romperlle o nariz para que non se deixe ver, avergoñada da súa face" (Le Ménagier de París, tratado de conduta moral, s. XIV).

"Os nenos, os idiotas, os lunáticos e as mulleres non poden nin teñen capacidade para efectuar negocios (Enrique VII de Inglaterra, s. XVI).

"O peor adorno que unha muller pode ter é ser sabia" (Lutero, s. XVI).

"Todas as mulleres que seduciran e levaran ao matrimonio os súbditos da Súa Maxestade mediante o uso de perfumes, pinturas, dentes postizos, perrucas, e recheo de cadeiras e seos, incurrirían en delito de bruxería e o casamento quedaría automaticamente anulado (Lei inglesa do século XVIII).
Con lazada violeta chega tamén a publicación do tomo I de O segundo sexo, de Simone de Beauvoir. Grazas á Vicepresidencia da Igualdade e do Benestar, e a Edicións Xerais polo galano. Di a filósofa que a muller non nace, que se fai. Eu engado que o home tamén. E ten que se facer doutra maneira.

Centenario Curros (3).
Pan por Pan venres 14 marzo (Imaxe: León XIII)

Se Curros vivise hoxe, estou seguro que estaría atento ás novas que nos chegan cada semana do Vaticano. Por exemplo, os novos pecados que cataloga agora a xerarquía da Igrexa. O de Celanova podería reivindicarse como precursor da nova dogmática pois nunca mirou con bos ollos “a acumulación de excesivas riquezas” ou o feito de “causar pobreza, inxustiza e desigualdade social”, sinalados co dedo acusador de Benedicto XVI.
Tíñao tan claro Curros que lle dedicou os dous cantos finais de “O Divino Sainete” á Cidade Santa e as súas riquezas: andas de ouro, prata e ouro fino, perlas e diamantes, etc. Ante tanto esplendor Curros non fai máis que pensar na pobreza das xentes do pobo e logra do Papa León XIII unha curiosa promesa: “Ide e anunciade/ que o Papa renuncia a Roma/ pra vivir da caridade./ Dende hoxe a miña facenda,/ todo o que eu teño é dos probes...”.

(P.S.: se o sistema non falla, nestes momentos hai 14 usuarios/as conectados. Saúdos a todos eles. Agardo que esta solaina sexa do seu interese e que participen nela: iso vainos enriquecer a todos, de seguro).

Para Xoán da Cova

Sigo en débeda con vostede, amigo Xoán da Xova. Permítame corresponderlle.

Mañá venres, aí arredor das 12 h. (antes teño clase), voulle

deixar un pequeno agasallo no Trampitán, na Praza Maior: dixo nalgunha ocasión que pasaba por alí de cando en vez. Faga o favor de recollelo cando poida.

E como aquí somos todos amigos/as, doulle publicidade á dedicatoria dun dos libros que van no paquete. Unha aperta.

Noraboa a un amigo

Poeta de ampla obra e recoñecidos premios, Miro Villar é ademais amigo, da tribu fisterrá. Souben esoutro día por Alonso Montero que presentaba a súa tese doutoral, na que leva anos traballando, sobre o poeta do exilio Antón Zapata García.

Polo blog do tamén amigo fisterrán Modesto Fraga, sabemos dos avatares da presentación da tese e do tribunal que a xulgou.

Por suposto, agardamos un traballo excelente, que debe publicarse canto antes, porque Miro Villar xa ten demostrado moitas veces a súa valía investigadora e crítica: por poñer só dous exemplos, o seu estudo sobre Xervasio Paz Lestón (Ediciós do Castro) ou aquel excelente caderno que nos deixou sobre O soño sulagado, de Celso Emilio Ferreiro (Xerais, 1998).

CEN ANOS DE HISTORIA CULTURAL
1908: O ENTERRO DE CURROS

(A imaxe procede dos fondos da RAG)

O enterro de Curros na Coruña foi un dos grandes eventos culturais de todo o século XX. Ningún escritor galego tivo unha despedida tan apoteósica. Colocáronse bandeiras nos balcóns, pecharon antes os comercios, os Círculos Recreativos enloitaron os seus balcóns, encendéronse as farolas do alumeado público e cubríronse de crespóns, e disque corenta mil persoas acompañaron o féretro na cidade herculina. O poeta de Aires da miña terra morre o 7 de marzo de 1908 no Centro Asturiano da Habana por un problema cardíaco. Ás 11 da mañá o seu corpo é trasladado aos salóns do Diario de la Marina e é embalsamado por médicos do Centro Galego, para ser trasladado ao día seguinte a esta sede, segundo contan Belén Fortes e X.A. García López. Institucións como o Casino Republicano coruñés (do que Curros era socio honorario), a Liga de Amigos e a Academia Galega, presidida por Murguía, son os primeiros en declarar o seu pésame. O 10 de marzo a Asociación da Prensa da Coruña, que presidía Manuel Casás, lanzou a idea do traslado do cadáver á Coruña. La Voz de Galicia informa con detalle destas xestións, mentres outros medios respostan con indiferencia á morte do poeta celanovés (véxase a crónica detallada destes días en Curros Enríquez. Crebar as liras, A Nosa Terra, 1987).
O 20 de marzo o cadáver de Curros zarpa no vapor Alfonso XIII dende A Habana. Con el veñen José López Pérez, presidente do Centro Galego (contra o que Curros escribira un poema moi crítico); o egrexio compositor Castro Chané e o poeta Nan de Allariz, representando ao Diario de la Marina da Habana. Os restos do poeta chegan o 31 de marzo á Coruña, cobertos pola bandeira de Cuba, e son recibidos por concellais da cidade e representantes das asociacións promotoras do traslado. Neses días vendéronse “infinitos” exemplares dunha tarxeta postal coa foto de Curros en Bonaval, depositando flores no sartego de Rosalía (o 27 de setembro de 1904), co seu poema “Na tomba de Rosalía” no reverso. A prensa ofrece detalles da capela ardente instalada na planta baixa da Casa do Concello da Coruña, con Curros rodeado polo escudo da cidade e a bandeira galega e acompañado, en primeiro lugar, do seu fillo Adelardo e da súa irmá Ramona. O 2 de abril, ás 3 da tarde, tivo lugar o multitudinario enterro que, despois dunha dura polémica entre partidarios dunha cerimonia civil e outros dun enterro relixioso, finalmente foi polo rito católico, como quería o seu fillo Adelardo. O cadáver repousou no nicho 92 do 3º departamento do cemiterio de San Amaro, cedido polo Concello.
O 3 de abril celébrase unha velada fúnebre no Teatro Principal coruñés na que participan Murguía, Filomena Dato, Manuel Lezón, Lisardo Barreiro, Alfredo Vicente, Linares Rivas, Cabeza de León, Manuel Casás, Lugrís Freire e López Pérez. O 12 de abril haberá tamén no Teatro Circo da Coruña un novo acto en honor de Curros e en protesta polo seu enterro católico: este foi auspiciado polo Casino Republicano, Unión Campesina, Antocha Galaica, Jóvenes Republicanos Librepensadores, Escola Laica e outras asociacións radicais. Alí léronse algúns dos poemas máis críticos do celanovés como “A igrexa fría”, “Mirando ao chau” ou “Diante dunha imaxe de Iñigo de Loyola” e pronunciáronse fortes ataques contra os “ajesuitados” da cidade en expresión do Sr. Arias, de Antorcha Galaica. Non faltaron as críticas a Vicenti e a Adelardo Curros por permitir o ritual relixioso. En cambio, o Sr.Martín, de Izquierda Solidaria, comparou a Curros con Jesucristo e M. Martínez dixo que o cemiterio da Coruña quedaba secularizado dende o momento no que alí era enterrado Curros. Tamén en Madrid houbo unha velada necrolóxica no Ateneo por iniciativa de Segismundo Moret.

(Ver Comentarios)

Un milagre? A Igrexa fuxiu da Bolsa xusto antes de empezar a caída...

Información de El Economista (vía Tacho).

Panorama, de Bieito Iglesias (ECG 13 marzo)

Walter Benjamin describe n´A infancia en Berlín contra 1900 a emoción infantil de sentar diante do Panorama Imperial para contemplar indíxenas pintorescos de terras remotas, estacións de camiños de ferro coas súas fumeiras amarelas, viñas nas que podía ver o mínimo pormenor das pugas e das follas, oasis e ruínas fúnebres, fiordes e palmeiras... cincuenta estampas bañadas nunha luz cinsenta. O primeiro panorama fora inaugurado por Daguerre en París, por volta do 1838, e Benjamin describe aquela caixa relucente, aquela máquina portentosa como un acuario no que, en lugar de peixes, se mostraban lonxes e pasados.
Na miña infancia en Ourense cara a 1965, somente coñecín sucedáneos: a pequena esfera con nomes xeográficos de letra tan miúda que requiría lupa para descifrala, con arquipélagos que apenas eran cagadas de mosca; o atlas que permitía pasar o furabolos por continentes ou océanos e os ollos por recifes de coral; e o cativo tomavistas remetido polos pais desde Suíza para que me familiarizase coas fulipadas de neve asabaneando as paisaxes, coas abandas das serras trepadas pola camurza e coas árbores dos parques agatuñadas por esquíos. Pobres estímulos que me permitiron fuxir -no escapismo está a salvación- e percorrer o Globo: "Para o neno é semellante o mundo á súa curiosidade" (Baudelaire). O lapelista crese na obriga de xustificar a regresión á nenez do gran pensador alemán e anota na capa do libro: "Acaso a tenrura pola infancia lembrada sexa a única forma lexítima de expresar o amor por nós propios".
Dese logo quérolle máis ao raparigo que fun que á meniña de Raxoi, ese fugaz espectro que xogou á mariola durante a campaña electoral e que irá dar a roncha a outra parte cando acabe esta lideira. Adiós, muñeca. Farewell my Lovely. Adeus, ruliña.

axenda

Terras de Acolá, o programa que dirixe Luis Menéndez, hoxe no Paraninfo do Otero Pedrayo