4 feb 2008

en poleiro alleo
Aldeas, de Antón Baamonde (El País 4 febreiro)

Afirma en algún lugar Riszard Kapuscinski que en todas partes las gentes de la ciudad han despreciado a los campesinos y que así ha sido también en Polonia, donde los habitantes de Varsovia sólo han visto en los labriegos la mugre, la rudeza y la ausencia de modales. El juicio vale, desde luego, también para describir la actitud de los gallegos, enojados tal vez consigo mismos por proceder, en una muy amplia mayoría, de orígenes rurales. Fuera de venerables intelectuales galleguistas como Don Ramón Otero Pedrayo, que hizo de la aldea objeto de reflexiones muy sutiles y llenas de empatía, lo normal entre nosotros ha sido denostar con gran vehemencia, hasta llegar a lo mórbido, la vida del campo. (...)
(...) No hay ni que decir que el Banco de Tierras, la iniciativa que está llevando a cabo la Consellería de Medio Rural, es un hito más en el proceso de progresiva capitalización de nuestro campo. No hay que ser un lince para entender que no es sólo que las explotaciones que sobrevivieron a la reconversión salvaje de nuestro campo que tuvo lugar en los últimos 30 o 40 años han de ser, por fuerza, saneadas y dotadas de cierta rentabilidad. Además, la explotación de la madera a cargo de grandes propietarios, el éxito relativo de nuestros vinos -que aún tienen un gran recorrido por delante-; las canteras de granito, tan agresivas para el paisaje y a veces ilegales, o una Coren que no cesa, extendiendo sus propiedades, dibujan una escena de nuestro campo muy distinta a la tradicional en la que el dinero ha entrado con mucha fuerza.
Pero tal vez la ecuación más complicada de resolver es la que afecta al cambio de actitudes y de mentalidad. Las aldeas ¿están desapareciendo o simplemente han cambiado de lugar? No puede caber duda de que la aldea ha de buscarse hoy más bien en los barrios de nuestras ciudades, en los catedráticos de economía, los empresarios del metal, las señoras de la limpieza, los vendedores del Corte Inglés y, por supuesto, los miembros del Parlamento. Es allí dónde hay que intentar localizar los gestos, los automatismos, todo el material genético incorporado a una cultura y una forma de vida que no puede evaporarse en el transcurso de una sola generación sin dejar rastro. (...)
o artigo completo

Cuando pasan los años uno siente que se va pareciendo a los silencios de sus padres

Un día, vestido con corbata y camisa blanca, en medio de la Redacción del periódico, vi que un hombre venía hacia mi por un pasillo; es mi padre, dije, y se soliviantó mi ánimo, mi cara, supongo que di un salto en mi interior, hasta que finalmente, después de ese segundo extraño, sobrenatural, que me hizo temblar de pavor y de pasado, como ahora mismo que lo estoy contando, me di cuenta de que era yo mismo caminando desde el espejo.
Tomé una botella de agua de la nevera, paseé un rato en medio de las mesas, busqué acomodo en el silencio de un cuarto de baño, y exigí de mi ánimo un alivio; verte como tu padre, como él fue, no es tan sólo una evidencia física, una similitud de rasgos natural, o sobrenatural, una similitud que se va acentuando a medida que pasan los años y uno se parece a lo que fue su primer modelo; es mucho más, como si de pronto su fracaso, o su frustración, o ese último suspiro que viste que iba dando, mientras tú te acercabas, tímidamente, a la puerta del hospital en el que agonizaba, fuera en tu espíritu también una herencia, como si tu propia respiración siguiera a aquélla.
Luego ya no me vi en el espejo, y me reafirmé en esa vieja costumbre de no asomarse jamás a esos cristales que no sólo descubren quién eres sino quién fuiste, pero del mismo modo sé que uno nunca deja la isla de la que fue ni la isla de la que es, así que ahora también viajo, y vivo, y me veo en los espejos cuando me afeito, aquellos rasgos que poco a poco fueron haciendo su cara y que ahora, también poco a poco, van haciendo mi cara, hasta ser ya la cara de un hombre de cincuenta y ocho años que tiene en algunos momentos el mismo semblante de su padre.
JUAN CRUZ, Ojalá octubre, Alfaguara, 2007, pp. 91 e 11-112.

TEMPO DE CRER OU DE CONVENCER?

La Región 4.2.08. Imaxe: Estudo sobre o papa Inocencio X de Velázquez, de BACON.

“Tiempo de creer”. Así é como reza, e nunca mellor dito, o lema do PSOE nesta precampaña electoral. Ese era o eslogan que estaba en todas as pancartas do Pavillón dos Remedios o pasado venres, no mitin de Zapatero. Por certo, todas as pancartas en castelán. Aínda que os tres primeiros oradores falaron en galego, todo hai que dicilo. Mal galego, pero isto é xa un mal endémico no eido da política. Seica hai un ruxe ruxe sobre este lema preelectoral socialista: dende logo non semella un eslogan moi laico e co que está chovendo (no antroido e nos púlpitos) deberon molestarse en buscar unha linguaxe menos relixiosa.
Hai que supoñer que as campañas electorais son para convencer ós votantes: do xa realizado, do que se pode facer, do que non fixeron os outros, etc. E un despois vota (ou non) máis ou menos convencido das propostas de cadaquén. Pero non, agora queren pedirnos un pouco máis: ademais do voto, temos que crer. Crer que ese voto é a mellor alternativa, quizais. Crer que o candidato que o pide é honesto e serio. Ou crer, tamén, que se van gañar as eleccións. Quizais sexa unha consigna pensada para a militancia e os simpatizantes: así se entende todo. Velaí o entusiasmo do Pavillón dos Remedios a rebordar arredor do seu líder: os asistentes dispostos a crer calquera cousa.
(artigo completo en COMENTARIOS)

3 feb 2008

Y Lamela Esquiando (Pilar Rahola, en La Vanguardia)
artigo completo

Un médico que ejerce su profesión con rigor, en situaciones de esta naturaleza, me explicaba que, gracias a este escándalo, la confianza en las terapias del dolor podían retroceder años. Hablamos de personas que sufren lo indecible, en situación terminal. Hablamos de la angustia de sus familiares, que luchan por paliar su agonía. Hablamos de médicos que facilitan esos momentos extremadamente crueles. Hablamos de medicina en estado puro. Y, a todo ello, se le echó toneladas de pura mierda política. Y perdonen la dureza del término, pero en este caso, ¿conocen expresión mejor? Lo peor es que, después de la sentencia exculpatoria, los medios afines al PP han continuado mezclando religión, medicina y sanidad, como si estuviéramos ante una especie de eutanasia generalizada. El objetivo final de este poti-poti perverso, es mantener alargada la sombra de la sospecha. En este sentido, sólo cabía oír al actual consejero de Sanidad,Juan José Güemes, en la entrevista que le hizo Julia Otero en Onda Cero, y observar cómo se juega a la ambigüedad para continuar inculpando. Ha sido una vergüenza mayúscula, una irresponsabilidad política inimaginable y ha sido una maldad para con los enfermos terminales. Que durante todos estos días Lamela esté felizmente esquiando en Baqueira no aporta vergüenza al escándalo. Sólo nos da más información sobre la categoría moral del personaje.

A familia dos elefantes (Pablo Jáuregui, El Mundo- Natura, 12.1.08)

Según acaba de descubrir un equipo de investigadores de la Universidad de Saint Andrews (Reino Unido), estos animales poseen una impresionante capacidad para establecer y mantener una amplia red de relaciones familiares. Ya se sabía que los paquidermos utilizaban un repertorio de aproximadamente 70 sonidos para comunicarse dentro de sus manadas. Pero ahora se ha comprobado que, además, poseen un sentido del olfato y una memoria tan potentes que son capaces de conocer la ubicación de decenas de parientes en todo momento. Para llegar a esta conclusión, la investigadora Lucy Bates y sus colaboradores analizaron el comportamiento de 36 familias de elefantes en el Parque Nacional de Amboseli (Kenia). Los científicos recogieron muestras de orina de los paquidermos y las iban colocando ante ellos para observar sus reacciones. De vez en cuando, intentaban engañarlos, al colocar muestras de un individuo que se encontraba justo detrás de ellos, o en una zona muy alejada. Sin embargo, la reacción de extrañeza y sorpresa que siempre mostraban los elefantes ante esta artimaña (oliendo repetidamente cada muestra que no cuadraba con sus expectativas) probaba que los elefantes sabían perfectamente identificar a sus familiares. De esta manera, los investigadores concluyeron que los elefantes son capaces de generar un «mapa mental» con el que pueden localizar a aproximadamente 30 parientes.
Esta habilidad tiene un gran valor para la supervivencia y el bienestar de los paquidermos, ya que el apoyo de la familia puede resultar fundamental en la búsqueda de comida o la protección ante posibles depredadores. Y es evidente que se forjan fuertes lazos de afecto en cada familia, porque -como ya contamos en una columna anterior- los elefantes incluso muestran dolor ante la muerte de un ser querido. Si pudiéramos dialogar con ellos, seguro que entenderían la melancolía que produce celebrar la Navidad con el recuerdo vivo de los que ya nunca volverán a casa.



Xosé Fernández Ferreiro
Gustaríame escribir unha gran novela que aínda non fixen. Dáme a impresión de que escribín demasiado.
Acabo de rematar unha novela, que se desenrola en Ourense nos anos da posguerra. É unha obra moi dura, da época da fame, do contrabando e da represión. Nese libro hai moito de min. Aínda non ten título. Pódese titular "Tempo de centeo".
(Fronte a tanta petulancia barata de descubridores de Mediterráneos, estas palabras francas, auténticas, dun mestre dos Brais Pinto, o creador de "Morrer en Castrelo de Miño" (cito unha das miñas preferidas).
Sacado dunha entrevista con Xosé M. del Caño en "Faro de Orense! 6-1-2008. Nas fotos, o escritor bebe de nove meses e outra imaxe de XFF en Madrid co gran "Ben-Cho-Shey" e Gala Murguía, a filla de Rosalía, en 1958. Detrás dela Fita, a dona de don Ramón)

O tema.
Pan por Pan domingo 3 febreiro

O peor é escoller o tema. Refírome a estas breves columniñas diarias que van xa para sete anos. Explícome. Cando iniciei estas colaboracións, pensei que habería días que non tería de qué falar. Pero moi cedo pasou ese medo: os temas sobran. Moitas veces apunto catro ou cinco posibles e logo escollo. Por exemplo, hoxe poderiamos falar do discurso do Papa contra os bebés probeta, contra a fecundación in vitro e contra a conxelación de embrións. Ou tamén da paixón dalgúns responsables políticos por esquiar cando veñen mal dadas. Ou do falecido fundador dos Legionarios de Cristo, o crego mexicano Marcial Maciel, sancionado pola propia Igrexa tras acusacións de pedofilia. Ou dun estudo que alerta da posibilidade de aparicións de ondas xigantes nas costas galegas. Xa ven o patio: se colles este, alarmista; aquel, anticlerical. En fin, que hoxe non sei de qué escribir.



CEN ANOS DE HISTORIA CULTURAL
1993: O ANO DE BLANCO AMOR

Dedicóuselle a Eduardo Blanco Amor o Día das Letras Galegas no 1993 e pódese dicir que foi o ano do autor ourensán polo relevo dos actos celebrados e a bibliografía aparecida. Entre os libros, imprescindibles a excelente biografía de Gonzalo Allegue, Diante dun xuíz ausente (Nigra), e o magnífico estudo de Xavier Carro, A obra literaria de EBA (Galaxia). Ademais recuperáronse os textos A escadeira de Jacob, editado por Anxo Tarrío e este mesmo crítico preparou Primeiras experiencias narrativas de EBA. Tamén se editaron algúns dos seus artigos (Luís Pérez) e parte do seu labor fotográfico (EBA fotógrafo, Clube Cultural Alexandre Bóveda, Ourense). A engadir unha boa Fotobiografía, preparada por Allegue e V. Freixanes; o volume colectivo Sempre en Auria (Xerais), outro da Universidade de Santiago e o monográfico de A Nosa Terra Letra, terra e liberdade. Publicáronse tamén traballos de Francisco Rodríguez, Fernández del Riego, Antón Capelán, Manuel Forcadela, Maximino Cacheiro, Andrés Pociña, Xosé M. Sasilva, María Carme Ares, Xosé M. Enríquez e Xosé María Dobarro, entre outros (tamén deste cronista).

No campo da narrativa, subliñemos a recuperación en Galaxia de dous textos de Otero Pedrayo, Xelmírez (preparado por R. Mariño) e Narrativa breve (por X.Mª Gómez Clemente), ademais da triloxía Charamuscas, de Neira Vilas, que abrangue as novelas Lar, Nai e Pan, con debuxos de Siro, X. Balboa e X.L. de Dios. Víctor Freixanes sacaba outra das súas grandes novelas, A cidade dos Césares, ambientada na colonización da Patagonia do século XVIII, e Suso de Toro, Tic-Tac (Ed. B), unha das súas obras máis relevantes e un punto de inflexión na súa carreira literaria. No rexistro da novela de iniciación podería enmarcarse Os leopardos da lúa (Galaxia), de Ramiro Fonte.A narrativa negra estaba de moda. Vexan. En Sotelo Blanco, Un home que xaceu aquí, de Aníbal Malvar. En Xerais, Tránsito dos gramáticos, de Marilar Aleixandre, finalista do premio Xerais. Ou Un lugar tranquilo (Nigra), de Benito Leiro Conde, ambientada no mundo da droga e o contrabando nas Rías Baixas. César Cunqueiro estreábase na narrativa con Beatum corpus (Ir Indo), retorno ó paraíso da infancia, e tamén facía a súa incursión na narrativa Miguel Vázquez Freire con Galería de esquecidos. Manuel Rivas publicaba En salvaxe compaña e tamén en Xerais aparecían a primeira novela de Carlos Mella, Bieito, Bieito; a segunda novela de Fernández Naval, Tempo de crepúsculo, e a do xornalista portugués Jose Viale Moutinho, Camiñando sobre as augas. Do mesmo ano son Xente de mala morte, de Afonso Álvarez Cáccamo; Pleno ordinario, de E. Valadé del Río; Outros heroes (Positivas), de Xavier López Rodríguez; e Corpo canso (Ir Indo), de M. Riveiro Loureiro. Na narrativa xuvenil, As viaxes do príncipe Azul, de Darío Xoán Cabana; Os Mornias, de Lola González; a reedición de As laranxas de Casares e traducións de O. Wilde, A. Andersch, Kenneth. Grahame e o bestseller nos colexios que foi Eu tamén son maniática, de A.Macpherson e A. Macfarlane.

2 feb 2008



en poleiro alleo

Caníbales, de M. Rivas (EP 2 febr.)
Aquí las denuncias anónimas siempre han gozado de mucho prestigio. Son las que tienen más credibilidad. Las primeras que se tramitan. Quisiera presentar una denuncia anónima por canibalismo. Contra los comedores de honra, que es la parte más sabrosa del humano. ¿A qué sabe la honra? Creo que a rana. Para degustarlas mejor, a las ranas les arrancan en vivo la cabeza y luego las despellejan. Las cabezas siguen vivas durante un tiempo, apoyándose en la memoria de la entereza. La emisora de la Iglesia católica española, para ilustrar su impiedad básica, debería tener como sintonía un croar de ánimas de rana. Como se dice en Medea, la vergüenza voló de Grecia al éter. La energía que mueve todo esto necesita para alimentarse de grandes cantidades de honra ajena. Habría que elaborar una lista de despellejados y añadirla como apéndice contemporáneo a la Historia crítica de la Inquisición de Juan Antonio Llorente. (...) O artigo completo

Los curas y la política, de J. M. Ponte (FV 2 febr.)
Por otra parte, nadie se debe de extrañar de que la Iglesia pida el voto para la derecha. Es lo que ha hecho siempre. Aquí, y en todas las naciones de base social preferentemente católica, como Italia o Portugal, y algo menos en Francia. En Italia, concretamente, el apoyo de la Iglesia a la Democracia Cristina (hasta que desapareció como partido tras los escándalos de corrupción y de implicaciones mafiosas) era algo ritual en todas las citas electorales. Los escritores Leonardo Sciascia con "Las parroquias de Regalpetra", y Giovanni Guareschi, con "Don Camilo", aquel párroco simpático que era el contrapunto de un alcalde comunista, describieron magníficamente el ambiente. "Cualquier cura que sepa actuar -escribía Sciascia- manipula entre trescientos y setecientos votos. Está por ver cuantos votos manipulan en Españalos obispos por medio de sus corresponsalías parroquiales (no todas fieles al mando) y de la cadena COPE. Y tampoco está muy claro que le vayan a sacar más dinero al PP del que ya les concedió el PSOE. O artigo completo

Os círculos concéntricos, de Afonso Monxardín (LR 2 febr.)
Dicía non sei quen que o Manolo Rivas ten cara de boa persoa e o don da empatía. Pois si. O outro día na súa charla ’a corpo aberto’ no Liceo mergullouse nos seus anos de infancia e mocidade con dous textos monográficos sobre súa nai e seu pai e co relato oral de historias da súa vída cotiá daqueles anos. Eran textos e palabras líricas, amables, seductoras e para nada, claro, pegañentas ou empalagosas. A charla foi medrando en círculos concéntricos desde as dúbidas de todo nacemento ata o desenvolvemento pleno, en marabillosas espirais entrelazadas e desenvolvidas con graza, humor e a suprema humanidade que o caracteriza.En fin, creo que hai moito tempo non se escoitaba unha cousa tan agradable e pracenteira nesta cidade. Ninguén se moveu a pesar de que acabou de falar pasadas as dez da noite... e creo que se chega seguir, seguiriamos todos alí embelesados, engaiolados e sorrintes. Ou sexa, un pouco máis felices. Claro que entre tanto famoseo, tanto tumba e taramba electoral, político, mediático, tanto conflito que non é tanto, a xente devece por oír palabras e historias tranquilas, calmas e bonitas. O artigo completo
precampaña electoral (3)

Abro coa viñeta de López, hoxe mesmo en Galicia Hoxe, dedicada á Igrexa.

Unha nota sobre o mitin de Zapatero en Ourense. Conste que é só a miña opinión persoal, outros darían outras referencias. O Pavillón a rebosar, iso é indiscutible: difícil mesmo entrar por calquera burato. Problemas cun grupo de veciños de Trives que estiveron todo o mitin berrando e intentando rebentalo: moi difícil o labor dos servizos de orde para non chegar ás mans. Cartelería á vista só en castelán, enviada de Madrid. Falan en galego, que conste, o alcalde Francisco Rodríguez, a candidata e ministra Elena Espinosa e o pte. da Xunta, Pérez Touriño (galego moi deficiente, como xa saben vostedes: pronomes mal colocados, etc. Pero iso pasa en todas as casas).

Dos contidos e do estilo do mitin, floxiños (repito: a miña opinión persoal) os tres primeiros. Quizais máis autenticidade en Elena Espinosa, reivindicando as súas orixes moi humildes. A identificación nuns valores sociais foi constante: o xeito de marcar as lindes e espertar o entusiasmo da militancia, evidente. Francisco Rguez. quedouse no saúdo do alcalde que recibe e pouco máis. Pérez Touriño, algunhas cifras económicas e a ladaíña de que Ourense progresa, Ourense sube (sobe) como fío conductor.

Por contraste, Zapatero demostrou outras táboas. Paos para Acebes, Zaplana, Rajoy, Pizarro, E. Aguirre... Crítica dura pero educada ós bispos: poden opinar, pero pasáronse, nunca deberon utilizar o terrorismo en campaña. Compromiso de ocuparse do AVE galego na lexislatura como tema prioritario e venda da suba de inversións do Estado en Galicia (8%) dende que gobernan os socialistas. Nin a máis mínima referencia, nin positiva nin negativa, ó BNG.

O que máis me gustou: unha cita en positivo de Zapatero ó dereito de todos os pobos de España a defender a súa lingua e a súa cultura, a empregar o galego como lingua de seu (comparado co que anda a dicir por aí Rajoy...).

Botei en falla tamén unha referencia ó labor do deputado ata hoxe, Alberto Fidalgo, nin sequera citado en toda a noite, malia ir agora de segundo na lista e deixarlle a cabeceira á ministra (unha falla de cortesía, cando menos, non??).

Por se a alguén lle interesase (tono irónico), nunca antes asistira a un mitin socialista.
















MEA CULPA (texto e fotos de Maribel Longueira)

Este domingo loce un sol de verán, coma moitos outros estiven na praia de Carnota, pola entrada de Carrofeito, onde vas a dar a praia é colle parte da marisma de Caldebarcos, hai anos que non ía por esta entrada. A baixa mardeixou as follas secas sobre area mollada e o cangrexos paseaban tranquilos. Estiven a fotografas as nubes no mar, as follas, ... Pero de repente apareceron as caramuxas, e coma estaba nun día de reflexión poética deumepor pensar na miña infancia, cando collía "minchas" que é como lle chamabamos daquela, na praias de Riazor na Coruña, collín unhas poucas epouseinas enriba dunha rocha, logo sequei as man e seguín facendo fotos.Volvín onde deixei as caramuxas porque tamen pousei alí a mochila e collín outras poucas, mirei de novo o mar, o monte do pindo reflexado na area húmida, e pensei que facía con elas, estarían ben, ou estarían contaminadas, pensei no Prestige, ou nos verquidos da fábrica de conservas Daniel,... E total para as que son.. Non paga a pena. Cando me disponía a marchar edeixalas alí porque non tiña onde levalas e podía mollar a cámara, vexo queben hacia min un home, e pregúntolle ¿e non terá unha bolsiña de plástico?.. Unha inocente pregunta pero non exenta de culpabilidade, -¿para que a quere? -Preguntoume el. Pois para levar estas caramuxas. O que él contestoume ¿sabe vostede onde está?.. Mirei para a marisma e tomei conciencia do espazo onde estaba. Está nareserva mariña de Lira, que vai dende os Miñarzos ata Caldebarcos.- A marisma de Caldebarcos está protexida tamén por Rede Natura- Non daba crédito do que fixera, ¿como era posible que non me dira conta? ¿como é que eu que participo da conciencia ecolóxica podía facer esto? ¿qué farian as miñas veciñas que levan toda a vida indo por berberechos para a empadada éo arroz?,... pois ben esto fíxome reflexionar e pensar nos milleiros de persoas que se achegan a praia e ven distintos bichiños e deciden collelos .¡cuidado! Temos que perder esa costume, aínda que sea tan inocente coma a que eu fixen hoxe, porque cada un deses bichiños e plantas teñen a súafunción nese habitat tan maravilloso coma é a marisma. CONSERVÉMOLA , e disculpádeme: servirá para lembrarme sempre.

África.
Pan por Pan sábado 2 febreiro

A revista “Vanguardia Dossier”, vinculada ó xornal catalán do mesmo nome, publicou nestes días un monográfico, o seu número 26, sobre a situación sociopolítica do continente africano, imprescindible para calquera persoa cun mínimo interese pola política internacional. Analiza o status africano por grandes rexións xeográficas e achega datos e teses a considerar de vagar. Por exemplo, a maioría dos mil millóns de pobres do planeta viven en África. O primeiro paradoxo é que moitos dos países africanos son pobres por ter moitos recursos naturais, motivo de conflitos sen fin. Paul Coullier, profesor de Oxford, pensa que os Estados africanos son moi pequenos e están moi divididos, co cal non poden nin sequera soportar os gastos da súa propia seguridade. Pasaría o mesmo se China, os Estados Unidos ou a India estivesen divididos en 50 estados: os pequenos serían vítimas.

1 feb 2008

ENTRE HORTAS E PORTAS, de Xosé Manuel González
30. Loa.

(clicar para ampliar as fotos)

A Marcos Valcárcel, este libro dille:
Sen ti, eu non era.


Cando Lugo era cifra de existencia
e a Muralla sentinela do tesouro,
no tempo residía un algo mouro
que de pedra dixeron, e de ausencia.
Pero non sufocaba a transparencia
antiga e preservada polos nosos.
Tiña o mundo perfís marabillosos
no libro e día outorgador de estrea,
xurdía en ringuileira ou patulea
adversario de trazos ominosos.



No magma quedan imaxes
que non toparon asento.
Nomes, caras, melodías,
un gusto ou aquel obxecto
que outrora foi familiar.
Xantan catro ou cinco obreiros
da construción xunto á igrexa;
é verán, non hai trafego
de coches, veño da fonte
carretando o porrón cheo.
Eles comen nas tarteiras
o que da casa trouxeron,
levan zapatillas brancas,
é cabal marca do gremio.
Ese día pola tarde
hei de ir trocar tebeos
do Guerreiro do Antefaz,
Jabato ou Capitán Trueno;
un por outro, onda a Carmiña,
usados, é pouco céntimo.

Deu alta reviravolta
a corda do pensamento,
e por tras dunha cociña
bilbaína varios nenos
escribimos na “pizarra”
co “pizarrín” e dous dedos
letra e número que agora
cunha muller aprendemos.
Goberna a ama da casa
nas potas, e o parrafeo
de adultos vai alternando
coa lección para os pequenos
da Doña, aquela velliña
que quero lembrar de negro.
Para todo o edificio
ela puxo fundamento;
fican vagos os contornos,
mais non houbo esquecemento.

Retorna a roda das cousas,
confundindo espazo e tempo.
Sombra do Caganabrocha
vai polo Campo Castelo
(“Hai que pagar!”, seica se oe).
Antonio Llanos, pavero
acredor de moito croque
polas bromas no colexio.
O ritmo mecanográfico
na academia do Alvarellos,
as campás tocando a morto,
gusto de pan de centeo,
Semana Santa sen cine,
nevarada cada inverno...



GARRIDA LEMBRANZA DO NUNCA PERDIDO
REVIVE SILENCIOS DE ACOUGO E MARÉ.
ANDRÓMENA, SOÑO, MISTERIO E MORNE-
ZA DAN CONTRAPUNTO NUN GRIS DILUÍDO.
A GOLPE DE LOMBO E A FORZA DE FE
SACODEN A HISTORIA OS HOMES DO EIXIDO,
PAREMIA NA BOCA, NA PROLE O SENTIDO.
ORNAMENTA O CADRO RELEVO EN PIQUÉ.
LABORAN ARREO, CON POUCO ALBAROQUE
AS NAIS DE FAMILIA, NO DEBER ABSORTAS.
VELAN A PROXENIE CAL FORZA DE CHOQUE.
ISTO ERA CERTEZA QUE NAS HORAS MORTAS
DESCUBRÍA UN NENO MEDRANDO EN SAN ROQUE.
ALÍ QUEDA EL, ENTRE HORTAS E PORTAS.
GALEGOS MORTOS NOS CAMPOS DE CONCENTRACIÓN NAZIS
ULTIMA ACTUALIZACION DA LISTA: 4 de ABRIL del 2006
APELIDOS, nome, ano, mes e día da morte, campo, lugar de nacemento e data
(Enviado por Pedro Gómez Valadés)

Albedro Villaverde, José. 24-01-1943. Mauthausen. A Coruña,?
Alvite Miranda,Silvestre. 09-11-1941. Mauthausen. Olveira ,Ribeira,A Coruña?
Alonso Losada,Andres. 06-01-1942. Gusen,Comando 2. Peites-Ribas do Sil,Lugo,21-1-1908
Alvarez Bernardo,Abilio. 02-02-1942. Gusen,Comando 2.
Olelas,Entrimo,Ourense,24-6-1917
Araujo González, Antonio. 10-10-1941. Gusen,Comando 2. Ourense,15-10-1916
Arias López, Jesús. 06-01-1941. Gusen ,Comando 2. Sarría,Lugo,17-01-1910
Bailín Pérez, Liborio. 13-09-1944. Gusen ,Comando 2. As Nogais, Lugo,11-02-1916
(LISTA COMPLETA EN COMENTARIOS)
en poleiro alleo (ensino e nomes)

O nome tamén educa
Só dous de cada dez centros escolares de Galicia levan apelativo feminino. O STEG lanza unha campaña para animar a colexios e institutos a visibilizar o legado das mulleres esquecidas adoptando os seus nomes
Apenas dos de cada diez centros escolares de Galicia llevan apelativo femenino ·· El STEG lanza una campaña para animar a colegios e institutos a visibilizar el legado de mujeres olvidadas adoptando sus nombres.

A clave do éxito educativo finés é a formación do profesorado
Ademais dos coñecementos, Finlandia valora na selección de docentes a súa "cualificación social", explica Tapio Varis, asesor do seu Ministerio de Educación.












recital poético ("Palabra Viva") na mostra de Arturo Baltar (fotos Trebolle)
Proxección do documental Queda alguén aí? (TVE). Presentación revista Arraianos, n. VII.
Mesa redonda: O futuro do rural galego.
Participarán Rafael Cid, director do documental; Aser Álvarez, director da revista; Henrique Alvarellos, editor; Francisco Sineiro; Roberto Castro; Xosé Rodríguez Cid.
Brincadeira (deseño Monxardín)

31 ene 2008

Ferocidades, de Anxo Tarrío Varela (GH 31 xaneiro)

O artigo completo

Vasili Grossman adoita narrar cunha minuciosidade que por veces resulta exasperante se o lector non asume o ritmo lento que lle impón a escritura. É unha extensa e delongada novela que produce perplexidade pero que nos esmigalla pacientemente a vida civil e militar en torno aos acontecementos próximos ao asedio e defensa do sitio de Stalingrado, decisivo, como ben se sabe, xunto ao desembarco de Normandía por parte das tropas aliadas, para a derrota de Hitler na segunda guerra mundial. A miserábel vida nos campos de concentración, a persecución e exterminio de millóns de xudeos, que se viron acosados dobremente, por alemáns e rusos, as tremendas noticias dos millóns de mortos víctimas de Stalin durante os programas de colectivización, entre kulaks e todo aquel que, polo si ou polo non, caía na acusación de "burgués", a desacougante vida diaria de quen dependía da delación do veciño ou do amigo máis íntimo, o condicionamento do pensamento filosófico e científico aos dogmas do partido comunista, todo iso e moito máis se nos vai dando nunha prosa lenturosa, chea de digresións e de parsimonia, mesmo nas descricións físicas dos personaxes, ás que xa había moito tempo que renunciara a novela do século XX, todo exposto sen o máis mínimo xesto de revancha, malia ter sido o autor e a súa familia víctimas das barbaries que se narran.

(...) E tirando deste fío torguiano chego ao meu amigo João Pedro Mésseder, quen abre o seu libro Abrasivas (Deriva Editores, 2005), inesgotábel de sabedoría, con esta reflexión aforística: Apesar de pouco dotados, certos homens guardam um grão de lucidez, a que basta para intuírem a inteligência de outros. Sentem-na porém como um insulto à própia cegueira. Dedícam-se então a cultivar um ódio surdo. Por vezes tornam-se ferozes.


Convivencias

Co título non sei se pomposo, raro ou cursi, de Convivencias Saudables, o Parlamento de Galicia celebrou onte en Auria un acto conmemorativo dos seus primeiros 25 anos. No Teatro Principal.
Consistiu nun concerto de música galega ou de autores clásicos sobre poemas galegos a cargo de Cristina Pato (unha peza de gaita, o resto ó piano), a soprano Laura Alonso (na foto) e o violinista Leonardo Blanco, excepcionais todos.
Entre as pezas un video insería anacos de poemas sobre Ourense (Otero, Celso Emilio, Eugenio Montes, etc.) e tamén no seu discurso Dolores Villarino, pta. Do Parlamento, leu uns anacos de Otero (por certo, sacaron eses textos do meu libro-escolma “Ourense, craro río, verde val”, aínda que isto non se citou en ningures, nin sequera no programa de man).
O mellor para min foi descubrir a voz de Laura Alonso que nunca escoitara.
O peor, dúas cousas. Un bebé no colo da súa nai facéndolle os coros á soprano (tan difícil é entender que non se pode ir cun neno a estas cousas!!!); unha nova metedura de pata do noso alcalde (citou a José Ángel Valente na contorna da Xeración Nós) e un lene aceno propagandístico no de D. Villarino, citando como logro, p.ex., unha Cidade do Transporte que nin sequera existe.
Para os melómanos que nos seguen, velaí o programa:

1.Seis danzas galegas. Música: Octavio Vázquez. Marcha procesional dos Mato. Costureiriña bonita. Moderato. Imos indo-alalá. Vivace. Muiñeira de Ponte Sam-Paio.
2. As froliñas dos toxos. Música: Eduardto Toldrá. Letra: A. Noriega Varela.
3. Panxoliña. Música: Cristóbal Halffter. Letra: Vicente Risco.
4. Aureana do Sil. Música: Federico Mompou. Letra: Ramón Cabanillas.
5. Destero. Música: Rodolfo Halffter. Letra: Xosé María Álvarez Blázquez.
6. Canzón de cuna para Rosalía de Castro, morta. Música: Isidoro B. Maiztegui Pereiro. Letra: F. García Lorca.
7. Lúa descolorida. Música: Osvaldo Golijov. Letra: Rosalía de Castro.
8. Chanson Espagnole. Música: Maurice Ravel. Letra: Trad. Maison du Lied (Rosalía de Castro)
9. Soedades: Música: Marcial del Adalid. Letra: Rosalía de Castro.
10. ¡Un home, Santo Antonio!. Música: Joaquín Rodrigo. Letra: Rosalía de Castro.

As Seis danzas a cargo de C. Pato ó piano e o violinista L. Blanco. O resto, C. Pato ó piano e a soprano Laura Alonso. O acto rematou co Himno Galego cantado (completo!!) por un corista da Coral de Ruada (de xeito magnífico, por certo). Había tamén abondo barullo de cámaras gravando: supoño que o emitirán na TVG en calquera momento.