Gioconda Belli

(e unha pequena escolma)

El infinito en la palma de la mano, unha sorprendente novela da poetisa nicaragüana Gioconda Belli (Managua, 1948) gaña o premio de novela Biblioteca Breve, na súa edición número 50.

Hai uns cantos anos que sigo con admiración a carreira poética desta autora (Apogeo; El ojo de la mujer; Mi íntima multitud, todos en Visor) e por iso lle fago aquí un oco, coa miña noraboa. Haberá que ler esa novela. (Por certo, gustaríame saber que pensan da súa obra os/as contertulios/as, sobre todo, por ser unha autora que reivindica con forza o mundo feminino, a opinión das donas que nos visiten ...).

Velaí un dos seus poemas "feministas", ben breve:

MÁXIMA

En verdad en verdad les digo:

No hay nada más poderoso en el mundo

que una mujer.

Por eso nos persiguen.

(En Comentarios deixo unha pequena escolma dos seus poemas:

Y Dios me hizo mujer; De la mujer al hombre; La eterna pregunta; Hasta que seamos libres; Como pesa el amor; Reglas de juego para hombres que quieran amar mujeres; Pequeñas lecciones de erotismo. Máis poemas e datos na web sololiteratura).

Espantallos, de Bieito Iglesias (ECG xoves 7 febr.)

Con estupor lin un día destes as declaracións de dous "cidadáns" (non de dous tipos calquera, senón dun par de voceiros de certo partido que pretende monopolizar a cidadanía) que sentencian: "Ser nacionalista supón volver á cultura da aldea e iso non se pode consentir". Refírense, home xa, a ser nacionalista galego, pois o nacionalismo español está ben libre de resaibos rústicos polo feito de que os camponios de Soria ou das serras de Salamanca falan castelán. A aldea é menos aldea cando se expresa no idioma do Estado Maior do Exército, da Conferencia Episcopal ou do Boletín Oficial do Estado.
Os nacionalistas portugueses sonche viciosos da independencia, por iso se arredaron primeiro de Castela e despoixa de España, pero non retornaron ao agro e moran contra prognóstico nos formigueiros urbanos de Lisboa ou Porto. O mesmo cabería dicir dos mexicanos, separados de España e no entanto amoreados na megápole de México D.F., nada propensos a dispersarse polas abandas de Sierra Madre ou o deserto de Sonora. Poderiamos acumular exemplos que desmenten a identificación nacionalismo=ruralismo; aínda que de pouco serviría porque os preconceptos son parasitos máis difíciles de evacuar que as lombrigas. Tanto ten que a cultura galega dialogue co xazz (Abe Rábade), con Goethe (Méndez Ferrín) ou Berger (Manuel Rivas), o discurso que necesita desacreditala para xustificar o auto-odio e a sumisión provinciana sempre apelará ao espantallo do labrego "atrasadiño". Outramente, se non tivesen alguén "inferior" para sentírense cosmopolitas, que sería daqueles desleigados cuxo maior mérito se reduce a chapurrear a lingua de Cervantes?
Eu pertenzo a unha familia ecuménica que viviu durante xeracións no Brasil, Cuba, Arxentina, Venezuela, Suíza ou New Jersey, sen arrenegar dos amenos lugares de Figueiredo, Pol ou Vilarchao. Curamos o nacionalismo (español) viaxando.

(Nas imaxes: Goethe, Abe Rábade e John Berger)

Buciños.

Pan por Pan xoves 7 febr. Imaxe: Maternidade, de Buciños, 1971 (detalle).

Dos fondos de Caixanova.

Entrevista Moncho Conde Corbal ó escultor Buciños no seu programa de Telemiño. Nun momento dado, o entrevistador fala dos artistas que levaron unha vida extravagante ou bohemia e a posible repercusión destas poses na valoración da súa obra. Interpelado, Buciños, responde, como el é, con sinxeleza: “Home, eu son como son. Son así”. E engade que o traballo do escultor son moitas horas de labor no seu obradoiro, de estudo das formas e dos espazos, de reflexión sobre a obra en xestación. Nada que ver coa suposta bohemia que se lles atribúe ós artistas. Non foron bohemios, entendido isto como pose mediática, nin Prego, nin Faílde nin Arturo Baltar e ninguén discutirá que todos eles foron (son) grandes artistas. Buciños estuda a realidade e o mundo, esculca coa súa mirada formas que se renovan sen rachar coas raíces da tradición: non ten tempo para ser extravagante, supoño.

O Carrabouxo:

dúas viñetas gastronómicas

Para despedir o Antroido

Precampaña (4)

A precampaña segue animada: que vai quedar para a campaña propiamente dita? Velaí algúns datos do día:

O BNG acusa a Rajoy de "galegofobia", segundo declara F. Jorquera en El País.

Pelexas no PP entre cataláns e aragoneses polo tema da auga e os trasvases.

El País saca á luz un candidato a senador do PP homófobo: non sei por qué, eu non me vou sorprender.

Segue o debate sobre as linguas de España (que son catro, oficiais) pola proposta dos socialistas en Andalucía.

E entra no debate o tema da inmigración: Rajoy promete crear un "contrato de integración" para os inmigrantes, cunha proposta semellante á que presentou CIU nas pasadas eleccións ó Parlamento catalán (O debuxo é de El Roto, ese xenio).

BERAMENDI ANGUEIRA MEDIANTE

Falouse xa nesta casa da monumental obra de Beramendi, "De provincia a nación". Sen pechar nunca o debate, pois aínda non vimos unha crítica de conxunto, obxectiva e rigorosa, deste volume, por tantas razóns admirable, imos engadindo peziñas ó mesmo. Por exemplo estas observacións que engade Anxo Angueira na web das Redes Escarlata (Velaí o artigo completo)

(...) Na páxina 549 atopo un apartado dedicado ós angry young men. Moito ben me parece que un libro deste calibre se lembre do manifesto Máis alá. Agora ben, en ningures lin tal desconsideración cara o mesmo: "vacuidade ideolóxica total", "non pasaba dun anoxo xuvenil". Tal tipo de xuízos só poden ser produto dunha intelección do texto moi pouco cabal, e desde logo aínda menos entusiasta cá de Carballo Calero. O primeiro manifesto das letras nacionais galegas, aquel no que se fala por primeira vez, penso eu, da futura República Galega, aquel no que se amostra unha defensa intransixente do monolingüismo literario, aquel no que por primeira vez na nosa historia se fala da independencia do campo literario a respecto das diferentes heteronomías do seu tempo, dos temas obrigados, incluído o patriótico… O manifesto no que, por riba do transfondo político do momento, que o ten, se efectúan unha serie de lúcidas tomas de posición que, xeración tras xeración, das literarias e políticas, non se dan gastado nin envellecido… Si, ben merecía outro tipo de comentarios. Dan ganas de reeditar a “Carta” de Mourullo, Manoel Antonio. Claro, e nesa liña están as palabras dedicadas ó arredismo.Cando nas páxinas 156 e 157 se enumeran os principais cumes literarios do Rexurdimento ignórase a publicación en León e en 1861, dous anos antes pois cós Cantares Gallegos de Rosalía, dos Ensaios poéticos en dialecto berciano do cacabelense Antonio Fernández Morales, como é normal se se parte de Carballo Calero. Mágoa, era unha boa ocasión para indicar que, desde a fase provincialista, pasando pola rexionalista e a nacionalista que o autor trata, sempre houbo tensións e inquietudes políticas contra o mapa precisamente provincialista español que defenderon como galegos os territorios “arraianos” do Eo-Navia, do Bierzo e das Portelas. Tensións e inquietudes que na obra non aparecen rexistradas por ningures pero que son as mesmas que aínda hoxe resultan ben visíbeis para calquera lector atento da actualidade do galeguismo político.Na páxina 186, a propósito da maduración ideolóxica de Murguía, recoñécense os influxos dos tres ideólogos maiores do nacionalismo italiano (Gioberti, Mazzini e Mancini). Así e todo, cando na 199 se citan os referentes analóxicos de Murguía, en ningún momento aparece Italia. Aparecen as nacións célticas, o País Vasco e Cataluña, o resto das nacións sen Estado de Europa. E aínda que loxicamente Italia deixará de selo máis tarde, si foi modelo durante moito tempo. Pra Murguía (véxase o capítulo de Los Precursores dedicado a Sánchez Deus), pra Rosalía (“sol de Italia, sol de amore”) e pra Curros. Foi este último quen deixou ben clara constancia de que Italia era o gran modelo prá Galicia do Rexurdimento. O que pasa é que o fixo n´O divino sainete, teso cume do sistema literario galego que Carballo Calero, fonte literaria básica pra Beramendi, desconsiderou na súa monumental Historia da Literatura pra desgraza de moitos de nós, incautos lectores, meténdoa no fondo da mesma gabeta en que Pardo Bazán quería meter a poesía política e social do propio Curros. Mais quen lea O divino sainete poderá percibir perfectamente que moito del é un canto á Italia do Risorgimento como modelo da Galicia de Curros e Murguía, aínda que a marcha das dúas nacións por volta de 1888 fose ben diferente.

Benestar.

Pan por Pan mércores 6 febreiro. Imaxe: Rembrandt.

As garderías públicas ofrecen 9.500 prazas para 60.000 nenos menores de 3 anos. Estamos aínda moi lonxe da ratio que recomenda a unión europea: unha praza pública para cada 3 nenos. E só o 1 por cento dos maiores pode ir a unha residencia pública. Galicia ten a cobertura menor ó respecto de toda España, só Murcia queda por baixo nosa. Son datos sacados dos titulares de prensa desta semana, nada optimistas, que reflicten que o chamado Estado do Benestar en moitas cousas segue a ser unha utopía neste país. Hai unhas quince mil prazas en residencias para maiores en Galicia, pero delas o 61 por cento son privadas. Isto é: Estado de benestar para quen o poida pagar. Hai que recoñecer o esforzo da Vicepresidencia da Xunta neste campo, pero a situación da que se parte é tan mala que calquera esforzo vai resultar escaso. De todo isto si que habería que falar na campaña electoral.

A boina vai cambiando de partido (Sarille, ECG 5 febr.)

Hai dous cambios na política galega nos que paga a pena fixarse. Un atinxe ao Partido Popular, que cada día é menos rexionalista. O outro ao BNG, que vai collendo a remuda da boina e adáptase sen sobresaltos ao ideario dos populares do rural; instálase nun conservadorismo propio de quen leva lustros no poder, aínda que acaba de chegar.
Na dereita ten cada vez menos peso aquela tendencia que se facía chamar galeguista. O PP de Galicia é xa igual que en calquera outro territorio, perdeu as características diferenciais da época de Fraga, apagou os fogóns ideolóxicos e presenta exclusivamente os pratos que lle cociña a dirección española. Os boinas, aqueles populistas de extracción aldeá desaparecen dos centros de decisión, substituídos polos novos candidatos, figuras en ascenso que apostan abertamente polo españolismo e polos valores hexemónicos da clase media de provincias, consistentes en medrar imitando exactamente a metrópole madrileña, a estas horas extraordinariamente dinámica. O vello discurso galeguista foi empaquetado e o adaptábel Núñez Feijoo acomódase aos novos tempos, sen facer referencia ao amor á terra, a non ser que lle pregunten por ela.
Mentres iso sucede no PP, o discurso do BNG adelgaza moito, fáltanlle nutrientes e caracterízase pola pobreza de obxectivos e unha concepción de Galiza moi cativa, como nunca fora vista na historia recente do nacionalismo. Todo se reduce a traer o AVE, ser alguén na política española e ao orgullo de sermos galegos, como no anuncio, sen que saibamos cales son obxectivos, que Galiza imaxinan, nin cales son os pasos para dar a dous anos vista, sen ir máis lonxe. O nacionalismo, que sempre presumiu de ir por diante, de ter o groso da intelixencia, de ter trazado o debuxo do futuro, naufraga e transparenta un galeguismo rudimentario.
Soldar Galiza cunha modernidade identificada require dun grande esforzo, ao que o BNG renunciou. Relocen as festas gastronómicas e a idealización da aldea nos discursos do seu líder, mesturados con infraestruturas e poucas cousas máis. A boina emigra para o BNG. Falta saber se terán clientes para esas danzas.

EN POLEIRO ALLEO. Dimito porque non quero estar dominado pola extrema esquerda": Abel García López. O concelleiro nacionalista de Ferrolterra, "xudeu de corazón", abandona o seu partido ó crer que "o Bloque non lembra o Holocausto e ataca a Israel. "Están sempre a favor dos palestinos, pase o que pase", denuncia.

Lembranza do Aconcagua (Afonso Monxardín en Galicia Hoxe)

"El niño que huyó de Polonia" (Pilar Rahola en La Vanguardia)
"El BNG consiguió lo imposible: alinearse con la extrema derecha. Será que los extremos se tocan. Y será que, en nombre de una pretendida solidaridad con los palestinos, hay partidos de izquierdas que desprecian el horror nazi, que no sienten ninguna piedad por las víctimas judías y que son los culpables de la banalización actual del holocausto. Más allá de las simpatías de cada cual con los protagonistas de un sangrante conflicto que dura décadas, los millones de europeos asesinados son víctimas puras, y su desprecio es una vergüenza lacerante. En fin. Un motivo más para creer que determinada izquierda llega a tal nivel de dogmatismo que acaba siendo cómplice de los sectores más reaccionarios de la historia. Lo dijo un diputado del BNG: "Nuestros amigos son Irán, Libia y Venezuela". Todo queda dicho."

Momentos de verdade

Andoliña martes 5 febreiro

Seguín a gala dos Goya na noite do domingo por TVE. Aínda que non vin a maioría das películas que concursaban, as referencias que tiña de cada unha delas servíronme para facer a miña quiniela de premios, que ó cabo foi bastante atinada: non houbo grandes sorpresas. Como se agardaba, El orfanato saíu ben parada, pero non arrasou. Por parte galega, un novo éxito para Filmax: a miña noraboa. Non me convence moito o humor do señor Corbacho coas súas parodias nestas galas, pero quizais sexa problema meu: o discurso da falsa González Sinde, cos datos sacados do Google, si que estivo ben simpático.

Na gala houbo algúns momentos de verdade, por riba do artificio escenográfico. Por exemplo, o discurso de Alfredo Landa, inconexo e incoherente: oxalá fose só pola emoción. E a entrega do premio a Invisibles, o documental patrocinado por Javier Bardem e impulsado por Médicos Sen Fronteiras: as súas últimas vítimas en Somalia foron tamén relembradas e o escenario encheuse de verdade e dignidade. E a emoción chegou tamén ó remate da gala, co premio á mellor fotografía, cando o galardoado, José Luis Alcaine, recitou de memoria trece nomes de muller: vítimas inocentes, as Trece Rosas.

en poleiro alleo
Aldeas, de Antón Baamonde (El País 4 febreiro)

Afirma en algún lugar Riszard Kapuscinski que en todas partes las gentes de la ciudad han despreciado a los campesinos y que así ha sido también en Polonia, donde los habitantes de Varsovia sólo han visto en los labriegos la mugre, la rudeza y la ausencia de modales. El juicio vale, desde luego, también para describir la actitud de los gallegos, enojados tal vez consigo mismos por proceder, en una muy amplia mayoría, de orígenes rurales. Fuera de venerables intelectuales galleguistas como Don Ramón Otero Pedrayo, que hizo de la aldea objeto de reflexiones muy sutiles y llenas de empatía, lo normal entre nosotros ha sido denostar con gran vehemencia, hasta llegar a lo mórbido, la vida del campo. (...)
(...) No hay ni que decir que el Banco de Tierras, la iniciativa que está llevando a cabo la Consellería de Medio Rural, es un hito más en el proceso de progresiva capitalización de nuestro campo. No hay que ser un lince para entender que no es sólo que las explotaciones que sobrevivieron a la reconversión salvaje de nuestro campo que tuvo lugar en los últimos 30 o 40 años han de ser, por fuerza, saneadas y dotadas de cierta rentabilidad. Además, la explotación de la madera a cargo de grandes propietarios, el éxito relativo de nuestros vinos -que aún tienen un gran recorrido por delante-; las canteras de granito, tan agresivas para el paisaje y a veces ilegales, o una Coren que no cesa, extendiendo sus propiedades, dibujan una escena de nuestro campo muy distinta a la tradicional en la que el dinero ha entrado con mucha fuerza.
Pero tal vez la ecuación más complicada de resolver es la que afecta al cambio de actitudes y de mentalidad. Las aldeas ¿están desapareciendo o simplemente han cambiado de lugar? No puede caber duda de que la aldea ha de buscarse hoy más bien en los barrios de nuestras ciudades, en los catedráticos de economía, los empresarios del metal, las señoras de la limpieza, los vendedores del Corte Inglés y, por supuesto, los miembros del Parlamento. Es allí dónde hay que intentar localizar los gestos, los automatismos, todo el material genético incorporado a una cultura y una forma de vida que no puede evaporarse en el transcurso de una sola generación sin dejar rastro. (...)
o artigo completo

Cuando pasan los años uno siente que se va pareciendo a los silencios de sus padres

Un día, vestido con corbata y camisa blanca, en medio de la Redacción del periódico, vi que un hombre venía hacia mi por un pasillo; es mi padre, dije, y se soliviantó mi ánimo, mi cara, supongo que di un salto en mi interior, hasta que finalmente, después de ese segundo extraño, sobrenatural, que me hizo temblar de pavor y de pasado, como ahora mismo que lo estoy contando, me di cuenta de que era yo mismo caminando desde el espejo.
Tomé una botella de agua de la nevera, paseé un rato en medio de las mesas, busqué acomodo en el silencio de un cuarto de baño, y exigí de mi ánimo un alivio; verte como tu padre, como él fue, no es tan sólo una evidencia física, una similitud de rasgos natural, o sobrenatural, una similitud que se va acentuando a medida que pasan los años y uno se parece a lo que fue su primer modelo; es mucho más, como si de pronto su fracaso, o su frustración, o ese último suspiro que viste que iba dando, mientras tú te acercabas, tímidamente, a la puerta del hospital en el que agonizaba, fuera en tu espíritu también una herencia, como si tu propia respiración siguiera a aquélla.
Luego ya no me vi en el espejo, y me reafirmé en esa vieja costumbre de no asomarse jamás a esos cristales que no sólo descubren quién eres sino quién fuiste, pero del mismo modo sé que uno nunca deja la isla de la que fue ni la isla de la que es, así que ahora también viajo, y vivo, y me veo en los espejos cuando me afeito, aquellos rasgos que poco a poco fueron haciendo su cara y que ahora, también poco a poco, van haciendo mi cara, hasta ser ya la cara de un hombre de cincuenta y ocho años que tiene en algunos momentos el mismo semblante de su padre.

JUAN CRUZ, Ojalá octubre, Alfaguara, 2007, pp. 91 e 11-112.

TEMPO DE CRER OU DE CONVENCER?

La Región 4.2.08. Imaxe: Estudo sobre o papa Inocencio X de Velázquez, de BACON.

“Tiempo de creer”. Así é como reza, e nunca mellor dito, o lema do PSOE nesta precampaña electoral. Ese era o eslogan que estaba en todas as pancartas do Pavillón dos Remedios o pasado venres, no mitin de Zapatero. Por certo, todas as pancartas en castelán. Aínda que os tres primeiros oradores falaron en galego, todo hai que dicilo. Mal galego, pero isto é xa un mal endémico no eido da política. Seica hai un ruxe ruxe sobre este lema preelectoral socialista: dende logo non semella un eslogan moi laico e co que está chovendo (no antroido e nos púlpitos) deberon molestarse en buscar unha linguaxe menos relixiosa.
Hai que supoñer que as campañas electorais son para convencer ós votantes: do xa realizado, do que se pode facer, do que non fixeron os outros, etc. E un despois vota (ou non) máis ou menos convencido das propostas de cadaquén. Pero non, agora queren pedirnos un pouco máis: ademais do voto, temos que crer. Crer que ese voto é a mellor alternativa, quizais. Crer que o candidato que o pide é honesto e serio. Ou crer, tamén, que se van gañar as eleccións. Quizais sexa unha consigna pensada para a militancia e os simpatizantes: así se entende todo. Velaí o entusiasmo do Pavillón dos Remedios a rebordar arredor do seu líder: os asistentes dispostos a crer calquera cousa.

(artigo completo en COMENTARIOS)

Y Lamela Esquiando (Pilar Rahola, en La Vanguardia)
artigo completo

Un médico que ejerce su profesión con rigor, en situaciones de esta naturaleza, me explicaba que, gracias a este escándalo, la confianza en las terapias del dolor podían retroceder años. Hablamos de personas que sufren lo indecible, en situación terminal. Hablamos de la angustia de sus familiares, que luchan por paliar su agonía. Hablamos de médicos que facilitan esos momentos extremadamente crueles. Hablamos de medicina en estado puro. Y, a todo ello, se le echó toneladas de pura mierda política. Y perdonen la dureza del término, pero en este caso, ¿conocen expresión mejor? Lo peor es que, después de la sentencia exculpatoria, los medios afines al PP han continuado mezclando religión, medicina y sanidad, como si estuviéramos ante una especie de eutanasia generalizada. El objetivo final de este poti-poti perverso, es mantener alargada la sombra de la sospecha. En este sentido, sólo cabía oír al actual consejero de Sanidad,Juan José Güemes, en la entrevista que le hizo Julia Otero en Onda Cero, y observar cómo se juega a la ambigüedad para continuar inculpando. Ha sido una vergüenza mayúscula, una irresponsabilidad política inimaginable y ha sido una maldad para con los enfermos terminales. Que durante todos estos días Lamela esté felizmente esquiando en Baqueira no aporta vergüenza al escándalo. Sólo nos da más información sobre la categoría moral del personaje.

A familia dos elefantes (Pablo Jáuregui, El Mundo- Natura, 12.1.08)

o artigo completo

Según acaba de descubrir un equipo de investigadores de la Universidad de Saint Andrews (Reino Unido), estos animales poseen una impresionante capacidad para establecer y mantener una amplia red de relaciones familiares. Ya se sabía que los paquidermos utilizaban un repertorio de aproximadamente 70 sonidos para comunicarse dentro de sus manadas. Pero ahora se ha comprobado que, además, poseen un sentido del olfato y una memoria tan potentes que son capaces de conocer la ubicación de decenas de parientes en todo momento. Para llegar a esta conclusión, la investigadora Lucy Bates y sus colaboradores analizaron el comportamiento de 36 familias de elefantes en el Parque Nacional de Amboseli (Kenia). Los científicos recogieron muestras de orina de los paquidermos y las iban colocando ante ellos para observar sus reacciones. De vez en cuando, intentaban engañarlos, al colocar muestras de un individuo que se encontraba justo detrás de ellos, o en una zona muy alejada. Sin embargo, la reacción de extrañeza y sorpresa que siempre mostraban los elefantes ante esta artimaña (oliendo repetidamente cada muestra que no cuadraba con sus expectativas) probaba que los elefantes sabían perfectamente identificar a sus familiares. De esta manera, los investigadores concluyeron que los elefantes son capaces de generar un «mapa mental» con el que pueden localizar a aproximadamente 30 parientes.
Esta habilidad tiene un gran valor para la supervivencia y el bienestar de los paquidermos, ya que el apoyo de la familia puede resultar fundamental en la búsqueda de comida o la protección ante posibles depredadores. Y es evidente que se forjan fuertes lazos de afecto en cada familia, porque -como ya contamos en una columna anterior- los elefantes incluso muestran dolor ante la muerte de un ser querido. Si pudiéramos dialogar con ellos, seguro que entenderían la melancolía que produce celebrar la Navidad con el recuerdo vivo de los que ya nunca volverán a casa.

Xosé Fernández Ferreiro

Gustaríame escribir unha gran novela que aínda non fixen. Dáme a impresión de que escribín demasiado.

Acabo de rematar unha novela, que se desenrola en Ourense nos anos da posguerra. É unha obra moi dura, da época da fame, do contrabando e da represión. Nese libro hai moito de min. Aínda non ten título. Pódese titular "Tempo de centeo".

(Fronte a tanta petulancia barata de descubridores de Mediterráneos, estas palabras francas, auténticas, dun mestre dos Brais Pinto, o creador de "Morrer en Castrelo de Miño" (cito unha das miñas preferidas).

Sacado dunha entrevista con Xosé M. del Caño en "Faro de Orense! 6-1-2008. Nas fotos, o escritor bebe de nove meses e outra imaxe de XFF en Madrid co gran "Ben-Cho-Shey" e Gala Murguía, a filla de Rosalía, en 1958. Detrás dela Fita, a dona de don Ramón)

O tema.

Pan por Pan domingo 3 febreiro

O peor é escoller o tema. Refírome a estas breves columniñas diarias que van xa para sete anos. Explícome. Cando iniciei estas colaboracións, pensei que habería días que non tería de qué falar. Pero moi cedo pasou ese medo: os temas sobran. Moitas veces apunto catro ou cinco posibles e logo escollo. Por exemplo, hoxe poderiamos falar do discurso do Papa contra os bebés probeta, contra a fecundación in vitro e contra a conxelación de embrións. Ou tamén da paixón dalgúns responsables políticos por esquiar cando veñen mal dadas. Ou do falecido fundador dos Legionarios de Cristo, o crego mexicano Marcial Maciel, sancionado pola propia Igrexa tras acusacións de pedofilia. Ou dun estudo que alerta da posibilidade de aparicións de ondas xigantes nas costas galegas. Xa ven o patio: se colles este, alarmista; aquel, anticlerical. En fin, que hoxe non sei de qué escribir.

CEN ANOS DE HISTORIA CULTURAL

1993: O ANO DE BLANCO AMOR

Dedicóuselle a Eduardo Blanco Amor o Día das Letras Galegas no 1993 e pódese dicir que foi o ano do autor ourensán polo relevo dos actos celebrados e a bibliografía aparecida. Entre os libros, imprescindibles a excelente biografía de Gonzalo Allegue, Diante dun xuíz ausente (Nigra), e o magnífico estudo de Xavier Carro, A obra literaria de EBA (Galaxia). Ademais recuperáronse os textos A escadeira de Jacob, editado por Anxo Tarrío e este mesmo crítico preparou Primeiras experiencias narrativas de EBA. Tamén se editaron algúns dos seus artigos (Luís Pérez) e parte do seu labor fotográfico (EBA fotógrafo, Clube Cultural Alexandre Bóveda, Ourense). A engadir unha boa Fotobiografía, preparada por Allegue e V. Freixanes; o volume colectivo Sempre en Auria (Xerais), outro da Universidade de Santiago e o monográfico de A Nosa Terra Letra, terra e liberdade. Publicáronse tamén traballos de Francisco Rodríguez, Fernández del Riego, Antón Capelán, Manuel Forcadela, Maximino Cacheiro, Andrés Pociña, Xosé M. Sasilva, María Carme Ares, Xosé M. Enríquez e Xosé María Dobarro, entre outros (tamén deste cronista).

No campo da narrativa, subliñemos a recuperación en Galaxia de dous textos de Otero Pedrayo, Xelmírez (preparado por R. Mariño) e Narrativa breve (por X.Mª Gómez Clemente), ademais da triloxía Charamuscas, de Neira Vilas, que abrangue as novelas Lar, Nai e Pan, con debuxos de Siro, X. Balboa e X.L. de Dios. Víctor Freixanes sacaba outra das súas grandes novelas, A cidade dos Césares, ambientada na colonización da Patagonia do século XVIII, e Suso de Toro, Tic-Tac (Ed. B), unha das súas obras máis relevantes e un punto de inflexión na súa carreira literaria. No rexistro da novela de iniciación podería enmarcarse Os leopardos da lúa (Galaxia), de Ramiro Fonte.A narrativa negra estaba de moda. Vexan. En Sotelo Blanco, Un home que xaceu aquí, de Aníbal Malvar. En Xerais, Tránsito dos gramáticos, de Marilar Aleixandre, finalista do premio Xerais. Ou Un lugar tranquilo (Nigra), de Benito Leiro Conde, ambientada no mundo da droga e o contrabando nas Rías Baixas. César Cunqueiro estreábase na narrativa con Beatum corpus (Ir Indo), retorno ó paraíso da infancia, e tamén facía a súa incursión na narrativa Miguel Vázquez Freire con Galería de esquecidos. Manuel Rivas publicaba En salvaxe compaña e tamén en Xerais aparecían a primeira novela de Carlos Mella, Bieito, Bieito; a segunda novela de Fernández Naval, Tempo de crepúsculo, e a do xornalista portugués Jose Viale Moutinho, Camiñando sobre as augas. Do mesmo ano son Xente de mala morte, de Afonso Álvarez Cáccamo; Pleno ordinario, de E. Valadé del Río; Outros heroes (Positivas), de Xavier López Rodríguez; e Corpo canso (Ir Indo), de M. Riveiro Loureiro. Na narrativa xuvenil, As viaxes do príncipe Azul, de Darío Xoán Cabana; Os Mornias, de Lola González; a reedición de As laranxas de Casares e traducións de O. Wilde, A. Andersch, Kenneth. Grahame e o bestseller nos colexios que foi Eu tamén son maniática, de A.Macpherson e A. Macfarlane.

o artigo completo

en poleiro alleo

Caníbales, de M. Rivas (EP 2 febr.)

Aquí las denuncias anónimas siempre han gozado de mucho prestigio. Son las que tienen más credibilidad. Las primeras que se tramitan. Quisiera presentar una denuncia anónima por canibalismo. Contra los comedores de honra, que es la parte más sabrosa del humano. ¿A qué sabe la honra? Creo que a rana. Para degustarlas mejor, a las ranas les arrancan en vivo la cabeza y luego las despellejan. Las cabezas siguen vivas durante un tiempo, apoyándose en la memoria de la entereza. La emisora de la Iglesia católica española, para ilustrar su impiedad básica, debería tener como sintonía un croar de ánimas de rana. Como se dice en Medea, la vergüenza voló de Grecia al éter. La energía que mueve todo esto necesita para alimentarse de grandes cantidades de honra ajena. Habría que elaborar una lista de despellejados y añadirla como apéndice contemporáneo a la Historia crítica de la Inquisición de Juan Antonio Llorente. (...) O artigo completo

Los curas y la política, de J. M. Ponte (FV 2 febr.)

Por otra parte, nadie se debe de extrañar de que la Iglesia pida el voto para la derecha. Es lo que ha hecho siempre. Aquí, y en todas las naciones de base social preferentemente católica, como Italia o Portugal, y algo menos en Francia. En Italia, concretamente, el apoyo de la Iglesia a la Democracia Cristina (hasta que desapareció como partido tras los escándalos de corrupción y de implicaciones mafiosas) era algo ritual en todas las citas electorales. Los escritores Leonardo Sciascia con "Las parroquias de Regalpetra", y Giovanni Guareschi, con "Don Camilo", aquel párroco simpático que era el contrapunto de un alcalde comunista, describieron magníficamente el ambiente. "Cualquier cura que sepa actuar -escribía Sciascia- manipula entre trescientos y setecientos votos. Está por ver cuantos votos manipulan en Españalos obispos por medio de sus corresponsalías parroquiales (no todas fieles al mando) y de la cadena COPE. Y tampoco está muy claro que le vayan a sacar más dinero al PP del que ya les concedió el PSOE. O artigo completo

Os círculos concéntricos, de Afonso Monxardín (LR 2 febr.)

Dicía non sei quen que o Manolo Rivas ten cara de boa persoa e o don da empatía. Pois si. O outro día na súa charla ’a corpo aberto’ no Liceo mergullouse nos seus anos de infancia e mocidade con dous textos monográficos sobre súa nai e seu pai e co relato oral de historias da súa vída cotiá daqueles anos. Eran textos e palabras líricas, amables, seductoras e para nada, claro, pegañentas ou empalagosas. A charla foi medrando en círculos concéntricos desde as dúbidas de todo nacemento ata o desenvolvemento pleno, en marabillosas espirais entrelazadas e desenvolvidas con graza, humor e a suprema humanidade que o caracteriza.En fin, creo que hai moito tempo non se escoitaba unha cousa tan agradable e pracenteira nesta cidade. Ninguén se moveu a pesar de que acabou de falar pasadas as dez da noite... e creo que se chega seguir, seguiriamos todos alí embelesados, engaiolados e sorrintes. Ou sexa, un pouco máis felices. Claro que entre tanto famoseo, tanto tumba e taramba electoral, político, mediático, tanto conflito que non é tanto, a xente devece por oír palabras e historias tranquilas, calmas e bonitas. O artigo completo

precampaña electoral (3)

Abro coa viñeta de López, hoxe mesmo en Galicia Hoxe, dedicada á Igrexa.

Unha nota sobre o mitin de Zapatero en Ourense. Conste que é só a miña opinión persoal, outros darían outras referencias. O Pavillón a rebosar, iso é indiscutible: difícil mesmo entrar por calquera burato. Problemas cun grupo de veciños de Trives que estiveron todo o mitin berrando e intentando rebentalo: moi difícil o labor dos servizos de orde para non chegar ás mans. Cartelería á vista só en castelán, enviada de Madrid. Falan en galego, que conste, o alcalde Francisco Rodríguez, a candidata e ministra Elena Espinosa e o pte. da Xunta, Pérez Touriño (galego moi deficiente, como xa saben vostedes: pronomes mal colocados, etc. Pero iso pasa en todas as casas).

Dos contidos e do estilo do mitin, floxiños (repito: a miña opinión persoal) os tres primeiros. Quizais máis autenticidade en Elena Espinosa, reivindicando as súas orixes moi humildes. A identificación nuns valores sociais foi constante: o xeito de marcar as lindes e espertar o entusiasmo da militancia, evidente. Francisco Rguez. quedouse no saúdo do alcalde que recibe e pouco máis. Pérez Touriño, algunhas cifras económicas e a ladaíña de que Ourense progresa, Ourense sube (sobe) como fío conductor.

Por contraste, Zapatero demostrou outras táboas. Paos para Acebes, Zaplana, Rajoy, Pizarro, E. Aguirre... Crítica dura pero educada ós bispos: poden opinar, pero pasáronse, nunca deberon utilizar o terrorismo en campaña. Compromiso de ocuparse do AVE galego na lexislatura como tema prioritario e venda da suba de inversións do Estado en Galicia (8%) dende que gobernan os socialistas. Nin a máis mínima referencia, nin positiva nin negativa, ó BNG.

O que máis me gustou: unha cita en positivo de Zapatero ó dereito de todos os pobos de España a defender a súa lingua e a súa cultura, a empregar o galego como lingua de seu (comparado co que anda a dicir por aí Rajoy...).

Botei en falla tamén unha referencia ó labor do deputado ata hoxe, Alberto Fidalgo, nin sequera citado en toda a noite, malia ir agora de segundo na lista e deixarlle a cabeceira á ministra (unha falla de cortesía, cando menos, non??).

Por se a alguén lle interesase (tono irónico), nunca antes asistira a un mitin socialista.