24 nov. 2009

A cen por hora
AFONSO VÁZQUEZ MONXARDÍN
Galicia Hoxe, 24.11.2009


É curioso como a lingua tende sempre á fosilización. Se vostede di a cen por hora halle parecer que fai referencia a unha grande velocidade. E o certo é que se vai por unha autoestrada a esa velocidade vaino pasar todo o mundo. Cen por hora é pois xa unha velocidade moderada porque cambiaron as circunstancias que a rodean -estradas, coches...- que, non fondo, son o que caracterizan calquera cousa. Así pois moitas veces o que entendemos representa o contrario ao que de partida significa a frase no seu sentido máis plano, en función do tempos. Na Arxentina, ben o lembro, hai vinte anos, escandalizábanse coa expresión castelá de puta madre pensando que, loxicamente, quería significar unha cousa horrible, espantosa. Se cadra por esa desvinculación das palabras da realidade e polo propio feito de que poidan significar o contrario ao que din, non lles teño demasiada lei ás palabras nin ás declaracións ou sentenzas que escoito. O outro día un xuíz de Madrid dixo unha parvada sobre a custodia dunha nenas e as linguas nas que estudarían de estaren en Vigo. Pero como sei ben que a estupidez é un ben repartido moi democraticamente, tanto me ten que o diga un xuíz de Alcorcón como un chapista de Denia ou un labrador da horta murciana. Outro xuíz podería dicir que, que ben que viñese a Vigo porque coa humidade ambiente habíaselles resecar menos a pel ou un xuíz de Vigo que non debería ir a Madrid porque perdería unha das linguas que tería posibilidade de falar.
En fin, tanto me ten, porque por sorte o falar non ten cancelas e as palabras lévaas o vento. Pero se quen ditamina é un tribunal colexiado e reunido ad hoc aí xa me interesa algo máis o choio. Por iso, o mesmo día que se publicitaba o do xuíz de Alcorcón que remoía temores absurdos, espallábase a nova de que o supremo ditaba unha importantísima sentenza na que viña bendicir a introdución de materias no ensino só en lingua galega -sen optatividade nin farrapo de gaitas- e aínda lle ferraba ao pai protestón que defendía o dereito á ignorancia (da lingua galega) do seu fillo -non quería ningunha materia en galego-, unhas custas de 600 euros. Pouca cousa, pero en fin, tanto ten. E nestas andamos e vén a Rosa Díez -de quen defenderei sempre e en todo lugar o seu dereito á palabra libre- cando vai e solta outro couce lingüístico que non lembro ben. Cando Jack Swigert, naquel Apolo XIII o 11 de abril de 1970 dixo o de "Huston, temos un problema" quería dicir que o tiñan alí arriba e nos despachos da NASA. A todos abranguía. Íalles a pel nel. Rafael Ninyoles dixo algo así como que a España monolingüe era o espazo europeo máis furibundamente monolingüe, e creo que non anda moi descamiñado. Por iso moitos queren pescar nese mar interior. Ou sexa, Madrid, temos un problema".
(Imaxe, esquina Gran Vía coa rúa Abada, en Madrid).