31 ago. 2007


En poleiro alleo. Diñeiro milagreiro, de BIEITO IGLESIAS (El Correo Gallego, sección "Pan e Coitelo", 30 agosto). Imaxe: Os comedores de patacas, de Van Gogh, 1885).
Informan os diarios con algún alarmismo dun andazo de pulgas que levanta ronchas na coira de certos habitantes do sul da provincia de Ourense. Velaquí un arroto do pasado, dun tempo en que eses dípteros amoladores inzaban nas casopas camponesas, atopando refuxio nas taborelas esburatadas do chan ou nas banceiras de camas que databan do ano da polca. Sufrín as súas picadelas de rapaz, pero pensei que xa se extinguiran de vez. No entanto volven, como así tamén as léndeas ás cabezas dos meniños ao empezar o colexio, cando tal epidemia caracterizou os anos trinta e corenta, unha era anterior á Zeta-Zeta. Parece que a bichobillada se obstina en ignorar que moramos na novena potencia económica e non deixa de lembrarnos á menor ocasión de onde vimos.
O meu amigo Xavier Castro, historiador da cotidianidade, escribe libros, profire palestras e concede entrevistas para explicarlles aos contemporáneos que hai catro días (por aí catro décadas) que a maioría dos galegos carecían de auga corrente e de sanitarios nas casas. Dá detalles sobre o vestiario que apenas se mudaba e sobre a dieta dunha época na que caro custaba gañar a vida. Sospeito que o público, entrampado nas actualidades, cre que fala dun mundo desaparecido onde el vai, sen decatarse de que así vivimos varios que andamos nas cincuenta primaveras.
A estrañeza circula tamén en sentido inverso. Calquera que, ao saír dunha febre tifoide alá polo 1963, saborease unha cabeza de xurelo como se fose delicadeza de nouvelle cuisine hase admirar de que os mozos de hoxe sexan capaces de avaliar os cartos que levamos no lombo (en roupa e complementos) á primeira vista. En presenza do principal trazo do noso tempo -o imperio dos signos externos de riqueza-, sentirase estranxeiro. Os vellos sentenciosos dicían: "A metade da moza está no comercio". Tanto en homes como en mulleres, ese cálculo quédase hogano moi curto, porque xa non somos máis que o que vestimos ou compramos.

3 comentarios:

marcos valcarcel dijo...

Xa estamos de volta, trala paréntese vocacional. E, antes de rematar agosto, paga a pena recuperar este magnífico artigo do Bieito Iglesias, sobre o que somos, o que eramos... E vaia dende aquí tamén a miña noraboa a Xavier Castro, por ese premio Ferro Couselo e polas súas últimas publicacións.

Xoan da Coba dijo...

Non somentes non había moitas cousas actuáias nas casas,senón que tampouco as desexaba a xente (por que os outros tampóuco as tiñan).A xente que vendía radios e televisiós,moitas veces regalaba ou prestaba a primeira de cada aldea pra que os outros veciños "picaran".

Xoan da Coba dijo...

Lembro cando cheguéi a aldea,sendo mozo,cunha lupa de aumento.Todos viñan mirar.Aumentaba bastante.Despóis fixen lume focalizando a luz do sol nunhas pallas.Asombráronse todos.Un vello dixo que xa sabía o que era aquelo: "un refletor",que xa os vira na guerra.Outro pedíume que lle queimara unha verruga que tiña nas costas,¡como berraba despóis!.Outro,que mo compraba pra encender os "celtas" e os "peninsulares" sen gastar mecha.Cambióu de ideia cando lle dixen que non funcionaba sin sol.Esto parece sacado de "cen anos de soledad" pero é totalmente certo.A miña nae rifóume por andar enseñando a lupa e dixome:ahora,se arde un palleiro vanche votar a culpa a tí...