Roteiro irmandiño polos castelos de Galicia

Xabier Feixóo, do concello de Sandiás, está a traballar conxuntamente coa xente de Cultura Galega.org, na organización dunha especie de Tour irmandiño, isto é un
roteiro irmandiño polos castelos de Galicia, que revalorizaría lugares como o castelo de Moeche, a torre dos Andrade en Pontedeume, o castelo medieval da Rocha en Compostela, os de Soutomaior, Monforte de Lemos, Monterrei, etc : velaí o proxecto, que parece do maior interese.

EUXENIO MONTES, CANDIDATO NAS CORTES CONSTITUÍNTES.

(Nun fío dos últimos días, Gustavo Peaguda e outros amigos referíronse varias veces á figura de Euxenio Montes. Para eles rescato este anaco dun traballo meu antigo, onde fago referencia a un suceso pouco coñecido: a súa presentación nas Constituíntes de 1931)

Á altura de 1931, Montes dános outra sorpresa en Ourense ó participar como candidato independente pola provincia ourensá nas eleccións a Cortes Constituíntes de xuño dese mesmo ano. Era a súa unha candidatura que non tiña ningunha posibilidade real, pois tiña que enfrontarse a dúas coalicións de partidos republicanos e de esquerdas e a diversos candidatos da dereita autonominados como independentes, entre eles, o poderoso José Calvo Sotelo, exministro da dictadura de Primo de Rivera, que controlaba múltiples áreas de influencia en vilas e no medio rural a través dunha estructura de notables con décadas de presencia. A presentación de candidaturas independentes como a de Montes non era estraña naquelas datas, de feito en Ourense presentáronse entón ata 12 candidatos deste carácter, dun amplo abano ideolóxico, desde republicano-federais ata cregos e católicos e mesmo un representante dun descoñecido Partido Republicano de Extrema Derecha (Federal).

Nesta liña hai que situar a candidatura de Montes, que tiña un aceno exótico e provocador, propio de certas poses do mundo intelectual da época, o que creou certa confusión na prensa local, pois para uns medios era un republicano indepñendente e para outros, como “La Región”, era socialista, quizais porque un seu irmán era entón alcalde socialista en Bande. A calificación que lle outorga o diario católico sorprende no futuro publicista falanxista, pois daquela xa era firma habitual en xornais situables no campo da dereita como “La Época” ou “El Debate”.
O escritor de Bande non fixo campaña pública activa na provincia. Limitouse a distribuir un manifesto dirixido “a los obreros e intelectuales” onde descalificaba o resto das listas electoris, esixía para os candidatos “capacidad intelectual y pureza ética” e afirmaba que o seu labor en Cortes centraríase nos temas relacionados co ensino e a Universidade. Sobre a problemática galega e os temas económicos, engadía que interviría en Cortes “para reclamar todas las justas exigencias de Galicia, hasta el límite máximo que permitan la cohesión nacional y la universalidad que caracteriza a la cultura. Yo intervendría, en fin, en problemas económicos de acuerdo con la actuación del partido socialista, cuyo criterio comparto en esta materia en su totalidad”, declaración esta que o situaba no campo socialista que lle apuña o diario católico e conservador da cidade.

Como era previsible, a candidatura de Montes, sen apoios partidarios nin sociais precisos, non podía ter éxito. Non obtivo o arelado escano pola provincia ourensá, pero quedou nun posto intermedio, o número 18 entre os 29 candidatos presentados, cun total de 14.457 votos, moi por riba de figuras de maior relevo político, como o conservador Luis Espada Guntín, o católico Mariano Vidal ou os republicanos Roberto Blanco Torres e Tertuliano Hervella, entre outros.

Seica a perfección non existe

(Eu, sinceramente, non perdería o tempo en facerlle retoques co ordenador...)

Noticia de EFE recollida hoxe polo Faro de Vigo:
La actriz italiana Mónica Bellucci, que participa en Roma en la Fiesta Internacional del Cine, reconoció que sus fotografías son "retocadas" para que luzca "una belleza perfecta" y "vender un sueño", según publica el diario romano "Il Messaggero"."Cuando miráis mis fotografías veis una belleza perfecta, pero que no corresponde con la realidad, porque las fotos son retocadas. Son imágenes falseadas de la realidad para vender un sueño, hoy funciona así", reveló la artista, que ha actuado en películas como "Matrix Revolutions", "Matrix Reloaded" y "La pasión de Cristo".El fotógrafo de estrellas más famoso de Italia, Enrico Lucherini, aplaudió la valentía de Bellucci por esa confesión y agregó que en la actualidad "todos piden un retoque en las fotografías para hacer desaparecer los defectos y verse más guapos de los que son". La fotógrafa de divas, Angela Lo Priore, coincidió con Lucherini en que las estrellas piden siempre "correcciones" en sus imágenes, para aumentar el volumen del seno, quitar arrugas o adelgazar los muslos, entre otros aspectos. Y es que hoy la imagen se ha convertido en una poderosa herramienta para modelos, actores y artistas en general. Otra cosa muy distinta es que después reconozcan que su imagen ha sido "maquillada" para resaltar la belleza al máximo. No son muchas las estrellas que como Bellucci reconocen pública y abiertamente que las fotografías de los posados han pasado un corrector para perfeccionar ciertos aspectos de su físico y ese arrebato de sinceridad la honra

Cuarta tertulia no Liceo (20 outubro 2006)

Celebramos hoxe a cuarta tertulia do Liceo (xuntámonos agora no segundo piso, nunha saliña en exclusiva para nós sós) e, como xa sucede unas anteriores, foi moi densa e enriquecedora. Tanto que vai ser moi difícil resumila aquí, só aspira a apuntar algúns dos temas que se trataron para que os lectores (e tamén os que non puideron asistir) se poidan facer unha idea de cómo foi a cousa. En primeiro lugar, paso lista: estaban nesta ocasión Antonio Piñeiro, Pepe Trebolle, Pilar Charro, Javier Casares, Serafín Alonso, Rosendo Fernández, Sexismundo Bobillo, Abelardo de Gabriel, Xulio Prada, Carlos Varela, César Ansias e este cronista, ademais de Millán Picouto e Xerardo Méndez, que cito ó remate porque viñeron por primeira vez e se incorporan así ó núcleo inicial.
Retomamos inicialmente o tema da última cita –políticas culturais- falando do noménclator urbano: da xa aprobada no Concello, pero non cumprida retirada de todos os nomes franquistas da cidade (quedan aínda Coronel Ceano, Capitán Eloy, Xeneral Aranda e algún máis). Tampouco se levou a cabo a tamén aprobada (contouno Millán, concelleiro daquela) recuperación dos nomes históricos, medievais, do casco antigo. Puxéronse exemplos doutras cidades de España en que a cousa é peor (Santander, etc.), pero iso non lle resta importancia ó caso ourensán. AG amosouse sorprendido pola falla de referencias en Granada a García Lorca, agás un parque a el dedicado, onde sobran en cambio nomes franquistas.
Despois a cousa saltou á memoria da guerra e da represión e falamos abondo: de cómo foi a represión, do silencio de tantas xeracións, da propaganda que ocultou todo no franquismo. E das formas de sociabilidade na posguerra: quen non pasaba por Acción Católica pasaba polo Frente de Juventudes, non había máis, ou pola Sección Feminina (CV comentou o documental emitido en TV sobre a Sección Feminina –eu non o vin- onde mulleres de moitas anos contaban aínda orgullosas a súa pertenza á mesma); PCh contou dalgunhas xornadas que lle tocou participar e do que se facía nelas, arredada da política, dicía (quizais, engado, porque a concepción machista do réxime esixía xa que a muller estivese fóra da política).
XP e máis o cronista falamos abondo do Ourense da época, a partir dos nosos estudos, e do poder da dereita católica que todo o controlaba dos anos 30 en diante. XP amosouse convencido de que a Falanxe, que só medra a partir de febreiro do 36, foi despois convertida no partido de grupos de choque de Franco, pero non se pode considerar, nese momento, como un partido fascista, agás en núcleos moi reducidos. Os fascistas orixinais foron neutralizados e Franco fixo e dispuxo todo o que quixo, neste país de sacristías e hisopos (desto temos falado aquí máis veces).
Tamén falamos moito do papel das tertulias de posguerra e das Academias privadas onde se refuxiaron os profesores represaliados: Albino Núñez, Manuel Luís Acuña, Vicente Bóveda, etc. (qué interesante sería un estudo histórico ó respecto). Houbo anécdotas simpáticas: AG contou do Raúl, que moitos vían moi comedido, cómo, nun día de chuvia moi intensa, lle dixo a unha alumna moza: “Ves ese cano a rebordar de auga sen parar. Pois así mexa o bispo”. Despois de rirnos un pouco, relacionamos isto co tradicional anticlericalismo que marcaba o republicanismo e a esquerda ourensáns dende vellos. JC deleitounos con varias anécdotas dos mozos católicos de Xinzo (nos que el ía) que xogaban ó fútbol contra os de Falange e estes metíanlles grandes malleiras (5-0, etc.); logo, ó rematar o partido, ían a un local onde había protestantes, vixiados de perto polo crego, e alí lles cantaban aquilo de “Protestante, protestante/ vete fuera de esta patria/ que aquí estamos, los del Sagrado Corazón” (a cita non é literal, pedireilla con detalle a Javier Casares).
MP amosou a súa tristura pola historia do país: nas escolas estamos sempre co mesmo, esta etapa foi moi mala para o galego e a cultura, e logo vén outra, e tamén foi mala, e sempre así... todo escuridade, sombrío... Só nos queda, engadín eu, destacar os momentos de luminosidade que xurdiron en medio desa triste historia nalgunhas das súas personalidades máis valiosas. E tamén falamos do exilio, da persecución de todos os relacionados co Frente Popular e dos problemas naquela época de personaxes como Celso Emilio Ferreiro ou Ramón Cabanillas Enríquez (pai) e da importancia que puido ter nalgúns casos algún parente crego ou falanxista para salvar a cara: un irmán de Celso Emilio (Sindo) tiña un cargo relevante na Falange ourensá, como contou Antonio Piñeiro.
En fin, saíron moitas máis cousas, pero sería imposible resumilas todas. Pero os lectores/as percibiran cando menos que si celebramos ben o Ano da Memoria. E nesa liña seguiremos.

Fonte de informação valiosa
Reenviada pola AELG, esta mensaxe que pode interesar a moitos lectores/as:

Imaginem um lugar onde se pode ler gratuitamente, as obras de Machado de Assis, ou A Divina Comédia, ou ter acesso a contos infantis de todos os tempos. Um lugar que lhe mostrasse as grandes pinturas de Leonardo Da Vinci, ondesepode escutar músicas em MP3 de alta qualidade.Esse lugar existe!!!! O ministério da educação disponibiliza tudo isso, basta aceder ao site: www.dominiopublico.gov.br
Só de literatura portuguesa são 732 obras! Estamos em via de perder tudo isso, pois vão desactivar o projecto porfalta de uso, já que o volume de acesso é muito reduzido. Vamos tentar impedir esta desgraça, divulgando e incentivando amigos, parentes e conhecidos, a utilizarem esta fantástica ferramenta de disseminação da cultura e do gosto pela leitura. Maria Augusta Araújo

Franco lexionario.

Di Paul Preston que Millán Astray foi a persoa que máis influencia exerceu na formación moral e ideolóxica de Franco: nomeouno o seu segundo xefe e comandante de campo e upouno a dirixir a Academia Militar de Zaragoza. De Franco soldado en África tamén quedan historias lóbregas: el mesmo lle contou ó seu curmán como ordenou fusilar a un lexionario por non gardar o respecto a un superior por un incidente insignificante arredor da comida.
Na Lexión adquiriu Franco a teoría nacional-militarista que logo impuxo dende o poder: odio ó liberalismo e o Exército, encarnación da patria.
En 1906, un ano antes de iniciar Franco a súa carreira militar, Millán Astray casaba con Elvira Gutiérrez de la Torre, filla dun xeneral. Ó rematar a voda, “Elvirita” díxolle que xurara castidade de por vida e así foi: converteuse en criada do seu marido para sempre xamais.
(Imaxe: "Franco, o asasino", de Luís Seoane, do álbum Trece estampas de la traición).

Millán Astray.


Sempre me sorprendeu que persoas sensibles e intelixentes (poñamos un Günter Grass ou un Ingmar Bergman) tivesen caído na súa mocidade na tentación de militar en grupos nazis ou fascistas. Tamén houbo en España poetas seducidos polo fascismo, dende Eugenio Montes ata Giménez Caballero, algúns mesmo grandes escritores como Cunqueiro ou Torrente Ballester.
E qué pensarían eles de personaxes como Millán Astray que cada día convocaba os xornalistas de Salamanca a golpe de silbato e os mandaba poñerse en fila para que escoitasen as súas arengas cotiáns?
Un individuo que recomendaba cantar ós lexionarios para combater o medo e que un día fixo formar a súa escolta cantando o “Himno da Legión” mentres o dentista lle quitaba unha moa, por certo seica asustado: o concepto “esperpento” tiña que nacer neste país, sen dúbida, don Ramón.

(Imaxe: o impresionante retrato de Millán Astray, por Luís Seoane no álbum Trece estampas da traición.).

Literatura galega

Técnicamente, é o idioma empregado o que caracteriza ás distintas literaturas. Cando falamos da literatura alemá, non coidamos nos poemas que escribiron en francés Goethe ou Rilke. As novelas de Pierre Loti pertencen á literatura francesa, inda que se desenrole a súa acción ern países esóticos. Nen a nacencia do autor nen os ambientes descritos son criterios axeitados pra determinar a incrusión das obras dentro dos marcos dunha ou doutra literatura. Os "Seis poemas galegos" de Federico García Lorca, son literatura galega. "La Colmena", de Camilo José Cela, é literatura castelá, malia o novelista ter nado en Padrón...

Asi de clariño o explicaba don Ricardo Carballo Calero, xa hai moitos anos, e pensei que todo o mundo entendera (menos, polo visto, Marta Rivera de la Cruz).
O certo é que cansa un pouco xa volver sobre este debate, pero, se a alguén lle interesa, velaí algunhas opinións de Anxo Tarrío, Dolores Vilavedra, González Herrán e Césareo Sanchez Iglesias.

Meigas fóra...
Vaia racha no 2006 no BNG ourensán: o histórico Fernando Pérez, que residía en Pontevedra (Fernando de Sarria); Manuel Quiroga, da comarca de Valdeorras; Pepe Peña, candidato municipal hai anos; agora Roberto Fernández Viñal, concelleiro e voceiro no Carballiño... Que pase canto antes este lóbrego andacio!

O Noivo da morte.
(Pan por pan mércores 18 outubro)
O berro de “¡Viva la muerte!” non naceu en 1936: esas palabras xa as usara Millán Astray para recibir os primeiros lexionarios en 1920. Menudo personaxe! Entre os seus méritos, figura ser o mestre en transmitir a crueldade e a brutalidade a Franco e ós africanistas. Os seus soldados recibiron a Primo de Rivera en 1926 en Marrocos con cabezas de mouros cravadas nas baionetas. Críase un aventureiro como o poeta Gabriele d’ Annunzio e hoxe falan del os historiadores como dun pallaso histriónico. Mutilado e consumido polas feridas de guerra, repartía fotografías e bicos como un Don Juan de opereta. Daba grandes discursos animando ós lexionarios a morrer. Non sempre moi oportunos. Segundo conta Paul Preston, recibiu así ó primeiro grupo de alféreces provisionais en 1937: ¡Alféreces provisionales de hoy! ¡Cadáveres efectivos de mañana!.
(Imaxe: Franco e Millán Astray, dous que tal bailaban)

Moi interesante: rúa xudea

Veño de coñecer, só hai uns minutos, a existencia dun blog feito dende Ribadavia e asinado por Xoán Salgado, que afonda no pasado xudeu da histórica vila ourensá. Xa leva meses en marcha e conta con artigos de historia, lingua, etc., de Suso de Toro, Gonzalo Navaza e Carlos Barros.

Moi recomendable, polo que quero compartir a nova cos meus lectores que aínda non o coñezan.

A xeración mileurista.
Cada día se fala máis nos xornais da xeración "mileurista", xa saben, esa que se incorpora ó mundo do traballo ben cualificada e con salarios por baixo dos mil euros (para ser exactos, nun recente estudo o soldo medio dos menores de 30 anos quedábase en 755 euros). Pois ben, aquí están, foron medrando entre nós case sen darnos conta, os nosos fillos e fillas, os nosos alumnos e alumnas. Como son? Contarei hoxe o que para min serían os riscos básicos dun posible retrato robot desta xeración, visto dende a miña persoal perspectiva, claro está (case 50 anos, a metade deles dedicados a traballar con rapaces desa idade).
Para empezar, son diferentes a nós, cando menos en parte, cando nós tiñamos a súa idade. Eu lembro que entrei na Universidade sen pensar nin unha soia vez en perspectivas de futuro ou no meu traballo ó rematar a fase escolar. Hoxe, os rapaces están dende a ESO fartos de escoitar comentarios do difícil que está o mundo do traballo, das condicións draconianas que padecerán ó chegar ó mercado laboral, etc. O tratamento que reciben no mundo escolar, coidadoso coa súa evolución psicolóxica, pouco ten que ver co que soportarán cando deixen as aulas e se encontren co mundo real, sen proteccionismos.
Son tamén, no plano tecnolóxico, máis espabilados que nós. Iso non quere dicir que teñan unha gran cultura –son cousas diferentes-, pero si que teñen medios para acceder ao desenvolvemento cultural que no noso tempo eran descoñecidos. Viven nun mundo virtual -o ordenador, o móbil, o MP3- onde todo parece posible e instantáneo.
Son tamén máis infantís nas súas reaccións e xeitos de ser. Todos os expertos coinciden nisto: a educación ralentizou os procesos de madureza. Pero quizais toda a sociedade estea máis infantilizada, en xeral, basta ver o mundo que nos rodea, dende as modas ata as TVs.
Son, en xeral, progresistas nos seus comportamentos e opinións. Din as enquisas que a maioría se move entre o centro esquerda e a esquerda, aínda que o horizonte familiar tamén marca condutas dominantes a este respecto. Son tamén solidarios e algúns (unha minoría) colaboran con ONGs e movementos sociais. Son máis remisos á militancia política, polo xeral: quizais porque o discurso dos partidos aínda non soubo comunicar co mundo xuvenil.
Outra minoría casou a inconsciencia e idealismo propios da mocidade coa falla de referentes e responsabilidades. Se a familia non cumpre o seu papel, e iso sucede demasiado a cotío, esa minoría cae nas poutas da desgraza: mortos nas estradas, alcohol, drogas, etc.
E as mulleres levan a iniciativa: máis responsables, con mellores resultados académicos, máis maduras. Cun panorama que deixa desnortados ós mozos do seu tempo (quizais tamén ós seus pais). Así os vexo eu, despois de 23 anos de traballar con eles. Pero todo o dito é, por suposto, só a miña visión persoal, discutible, como todo.
(Imaxe: fotografía de Joyce Tenneson. Publicado en La Región, 16 outubro 2006)

Máis sobre Unamuno.

Por consello dun amigo consulto o libro de Alberto Reig Tapia “La cruzada de 1936. Mito y memoria" en busca de información sobre o tremendo discurso de don Miguel no Paraninfo da Universidade de Salamanca.
Reig Tapia dedícalle 50 páxinas (pp.289-340) ó sucedido naqueles días e dá datos moi relevantes. Como estes:
(1) Unamuno levaba naquel acto a representación de Franco, que preferiu non asistir.
(2) O rector de Salamanca non tiña que falar naquela ocasión e improvisou, indignado, ó escoitar conceptos como a “Antiespaña”.
(3) Neses días asasinaban a amigos de Unamuno como o partor protestante Atilano Cocó ou o alcalde de Salamanca, deputado de Izquierda Republicana e catedrático de Universidade, Casto Prieto Carrasco.
(4) Nesa altura, Unamuno, que antes atribuía a crueldade da represión ó xeneral Mola, xa sabía que Franco non detería a barbarie.
(5) Reig Tapia deixa tamén polo chan a postura covarde e xustificatoria de Millán Astray que adoptou (e transmitiu nos seus textos) o escritor José María Pemán.
(Imaxe: caricatura de Unamuno polo debuxante Álvaro Cebreiro, coasinante do Máis Alá. Este breve artigo sae hoxe en La Región: velaí tedes unha mostra de como as vosas achegas neste blog, neste caso unha suxerencia de APC, tamén me son moi útiles para o meu labor no columnismo. Grazas).

A melancolía do tempo que se foi .

("Os Outros Días", Alfredo Conde, El Correo Gallego 16 outubro 2006)

Eu xa sabía que Alfredo Conde era lector habitual desta bitácora. Hoxe cóntao el mesmo nun dos seus artigos diarios en El Correo Gallego, nun artigo que ten un aquel de oteriano e melancólico:

Este ano déronseme unhas uvas cardeal cuns bagos dunha tona tan tersa que recordaba a propia tersura do aire do norde, a diafanidade cáseque metálica da atmósfera que tal vento lle presta neses intres, tan fermosos sempre.
Tal e tan intensa é esa tersura que se bateras o aire, logo de premer o dedo furabolos contra o polegar, proxectando contra el a unlla do teu dedo índice, o aire, daquela, repinicaría o aire coma a pel do tambor dun tamborileiro. Así os bagos das miñas uvas deste ano, ó metelas entre os dentres e mastigalas. Deus qué sinfonía!
Hai anos, moitos xa, cando eu era rapaz, os acios destas uvas, grandes e turxentes, eran pendurados dun cordel que ía dun lado a outro do faiado ou dun lado a outro da solaina; previamente se lles recobrira con cera o cañoto que os mantera unidos á súa parra nutricia. As uvas na solaina.
Este ano tentado estiven de facer o mesmo. Lástima non ter nin unha cousa nin outra, nin faiado, nin solaina. Terían chegado deica o aninovo e teríaos engolido, eses bagos, ó compas das badaladas dos sinos de Bastavales -eiquí mesmo ó lado, perceptibles se venta do sur e aínda non é moito o que chove- durante a noite de San Silvestre, meigas fóra, a ver se non se me atragantaba ningún e o ano viña como non ha vir, mala centella o coma, pletórico de ditas e esperanzas.
As únicas uvas na solaina que debullo, cáseque día a día, son as de Marcos Valcarcel no seu blog, turxentes, tersas, amargas unhas, doces outras, suxerentes todas. Martes pasado veu un acio que se me antollou luminoso. Reproducíuse no blog unha conversa de Xosé Manuel del Caño con Francisco Rodríguez a propósito dun escritor moito máis úbedo literaria que políticamente. Bagos como perlas. Desapaixoados e correctos. Respectuosos co escritor e esclarecedores do seu devir político de xeito que cadaquén tirase as súas propias conclusións.
A historia faise así, axúdase a facer así, pendurando na solaina acios de torrontés e de albariño, de tinta femia ou callón, de ribeiro ou de godello, de treixadura ou de mencía, acedos uns, doces outros, cheos de sol e luz non poucos, ocupados polas bretemas que xorden do mar algúns, outros polas que xorden dende os rios e gabean polas dondas caeiras dos montes máis amados, variados e ricos sempre, cando non é por unha razón será por outra.
As uvas na solaina, ouh a melancolía do tempo que se foi, do que se nos está a ir como non espabilemos!

Un enigma resolto
No blog "Galiza, por sempre, Galiza" planteouse hai días un curioso enigma. Vexo que xa está resolto.

1938: baixo a bota de Franco

En Galicia Hoxe segue a historia cultural dos últimos cen anos. Hoxe tócalle a 1938:
Cando o réxime tiña o poder de cambiar o nome ás cousas: en 1938 rebautízase a cidade natal de Franco como "El Ferrol del Caudillo" repartíndose na cidade un panfleto que remataba así: "¡Arriba España! La ciudad de El Ferrol, madre fecunda de los navíos del nuevo Imperio, os saluda. Dios. España. Franco. Ferrol dio a España todo lo más que podía dar: "El Caudillo" (citado por J.Mª Cardesín en Grial, n.170). O Boletín Oficial del Estado publicaba o 18 de maio unha disposición na que advertía que "la España de Franco no puede tolerar AGRESIONES CONTRA LA UNIDAD DE SU IDIOMA, ni la intromisión de nombres que pugnan con su nueva constitución política", polo que se ordenaba, ó respecto dos antropónimos, que "tratándose de españoles, los nombres deberán consignarse en castellano".
Foi tamén o ano da aprobación Estatuto nas Cortes de Montserrat, polo empeño de Castelao; e do volume “Lo que han hecho en Galicia”; e do último número da revista Resol en Arxentina, e das películas “Mariñeiros”, de José Suárez, e “Romancero Marroquí”, de Carlos Velo. E o ano que naceu Xosé Luís Méndez Ferrín.
O artigo completo no Lecer, páxinas dominicais do xornal. (Galicia Hoxe inicia hoxe tamén a publicación do meu discurso de presentación a Beiras, en tres entregas).
(Imaxe: foto anónima, Ferrol 1938, arquivo da familia Escrigas, publicada no libro Todo pasa, todo queda, polo xornal Galicia Hoxe, 17 maio 2006).

O valor dun xesto:

Unamuno

O pasado venres cumpríronse 70 anos dun dos xestos máis notables da nosa historia: foi nese día, 12 de outubro de 1936, cando Unamuno pronunciou o seu memorable discurso no paraninfo da Universidade de Salamanca, onde era rector, reposto polo franquismo. Con aquelas palabras que seguen vivas: “La nuestra es una guerra incivil. Nací arrullado por una guerra y sé lo que digo. Vencer no es convencer y hay que convencer sobre todo, y no puede convencer el odio que no deja lugar para la compasión; el odio a la inteligencia, que es crítica y diferenciadora, inquisitiva, más no de inquisición”. En resposta ó discurso do señor Maldonado, Unamuno impugnaba con valentía todo o argumentario franquista: a AntiEspaña, o desprezo ós intelectuais, o ¡Viva la Muerte! de Millán Astray. Un momento único: o intelectual pon a verdade por diante da propia vida. NOTAS: Sobre este tema escriben na rede Iñaqui Anasagasti, Pilar Rahola e o Instituto Cervantes. Magnífico, asimesmo, o artigo de Patxo Unzueta o día 12 en El País: "La carta que quemaba las manos de Unamuno".Curiosamente, a foto de Unamuno e Millán Astray no Paraninfo saqueina dunha páxina da legión !!!(www.lalegion.com), que tamén conta o incidente ó seu xeito.As súas palabras dirixidas a Millán Astray: Todos estáis pendientes de mis palabras, comenza despacio Don Miguel.Todos me conocéis y me sabéis incapaz de callar. No aprendí hacerlo en los setenta y tres años (sic) de mi vida. Y ahora no quiero aprenderlo. Callar, a veces significa mentir porque el silencio puede interpretarse como aquiescencia. Yo no podría sobrevivir a un divorciado entre mi conciencia y mi palabra que siempre han formado una excelente pareja.Voy a ser breve. La verdad es más verdad cuando se manifiesta desnuda, libre de adornos y de palabrería. Quisiera comentar el discurso- por llamarlo de alguna forma- del general Millán Astray, quien se encuentra entre nosotros..Dejemos aparte el insulto personal que supone la repentina explosión de ofensas contra vascos y catalanes. Yo nací en Bilbao, en medio de los bombardeos de la segunda guerra carlista. Más adelante me casé con esta ciudad de Salamanca, tan querida, pero sin olvidar jamás mi ciudad natal. El obispo quiéralo o no, es catalán nacido en Barcelona (se refiere a Plá y Deniel).? Acabo de oir el grito necrófilo y sin sentido de ¡Viva la Muerte!, Esto me suena lo mismo que ¡Muera la Vida!. Y yo que he pasado toda la vida creando paradojas que provocaron el enojo de los que no las comprendieron, he de deciros, con la autoridad en la materia, que esta ridícula paradoja me parece repelente. Puesto que fue proclamada en homenaje al último orador, entiendo que fue dirigida a él, si bien de una forma excesiva y tortuosa, como testimonio de que él mismo es un símbolo de la muerte. ¡Y otra cosa!. El general Millán Astray es un inválido. No es preciso decirlo en un tono mas bajo. Es un inválido de guerra. También lo fue Cervantes. Pero los extremos no sirven como norma. Desgraciadamente hay hoy demasiados inválido en España. Y pronto habrá si Dios no nos ayuda... Me duele pensar que el general Millán Astray pueda dictar normas de psicología de las masas. Un inválico que carezca de la grandeza espiritual de Cervantes, que era un hombre ?no un superhombre- viril y completo a pesar de sus mutilaciones, un inválido como dije, que carezca de esa superioridad del espíritu, suele sentirse aliviado viendo como aumenta el número de mutilados alrededor de él.El general Millán Astray no es uno de los espíritus selectos, aunque sea impopular o, quizá por esta misma razón porque es impopular. El general Millán Astray quisiera crear una España nueva-creación negativa sin duda- según su propia imagen. Y por ello desearía ver España mutilada, como inconcientemente dio a entender.

Bieito Fernández: Adhesión a unha homenaxe

Silvio Falcón, un mozo galego residente nas Cataluñas e visitador habitual deste blog, está a preparar, para o próximo verán, unha homenaxe a Bieito Fernández Álvarez, que era en 1936 militante da Federación de Mocedades Nazonalistas e que antes pertencera na Arxentina á Sociedade Nazonalista Condal e colaborara no xornal arredista “A Fouce”. Bieito Fernández, a quen tiven a honra de coñecer e tratar nos seus últimos anos, foi xa homenaxeado polo Clube Cultural Alexandre Bóveda hai uns cantos anos, nas súas terras natais de Grou, e daquela se inaugurou un busto conmemorativo naquel lugar.
Como adhesión a esta homenaxe reproduzo a octavilla conmemorativa do 25 de xullo de 1936, editada na Imprenta Ferreiro de Celanova, que remataba cun viva á República Galega e que o Bieito repartiu en días moi próximos ó inicio da guerra incivil (de seguro, debe ser un dos últimos documentos de conciencia galeguista antes da barbarie). Conservo un orixinal no meu arquivo, agasallo do propio Bieito, e o texto do mesmo foi xa reproducido por Claudio Rodríguez Fer en A literatura galega durante a guerra civil (1936-1939) (Vigo, Xerais, 1994).

Día de Galiza de 1936

Ao povo de GROU

Galegos: Hoxe, 25 de Xullo, data consagrada dende fai tempo como Día da Patria, querémonos dirixir os nosos conveciños pra lle lembrar a obrigación que temos todos, como galegos, de adicar o día de hoxe á exaltazón de todol-os valores da Nazón Galega, tanto espirituaes como materiaes.
Parella coesa exaltazón patriótica é mester tamén que afirmemos a nosa vontade decidida de liberar totalmente a nosa Patria da tiranía extranxeira que a ten asoballada dende fai catro séculos e meio.
Que hoxe, mañán e sempre, so resoen no ámbito da Patria o Hino Nacional Galego e as nosas fermosas cantigas populares; que se bailen e respeten as nosas danzas nacionaes como a muiñeira, a redondiña, a ribeirana, etc.; que se lean os periódicos e libros escritos no noso idioma; que se consuman con preferencia os productos galegos, e por último que hoxe, mañán e sempre, só se fale, pense e escriba en idioma galego.
Galegos: Por enriba de todol-os partidos políticos e de toda crenza relixiosa: GALIZA, GALIZA e nada máis que GALIZA.
¡VIVA a REPÚBLICA GALEGA!
Grou Día de Galiza 1936

Cataluña rexeita os violentos
(Andoliña sábado 14 outubro)

Cataluña é un gran país, consciente de vello da súa personalidade cultural no mundo, dinámico nos seus motores económicos e sociais. Foi un exemplo para os demócratas de toda España tanto no franquismo final como nos inicios da transición: unidade dos demócratas, conciencia de seu, tolerancia e respecto entre as formacións políticas. Nesas dúas etapas os cataláns rexeitaron a tentación de acudir á violencia política e iso librounos do grave problema de ter hoxe outra ETA causante de horrores e desgrazas mil.
Agora, cando Cataluña inicia a súa campaña electoral, co novo Estatuto xa aprobado, xorden actuacións que deben ser rexeitadas radicalmente: velaí o intento de boicot a un mitin do PP en Martorell, con empuxóns, insultos e lanzamento de obxectos ós seus oradores. Ou conatos de guerrilla urbana como os sucesos de hai días no Forat da Vergonya onde os violentos dispararon bengalas con bazucas caseiros.
O Parlamento catalán condenou con dureza estes ataques e destituíu un líder xuvenil do PSC implicado no boicot de Martorell. Hai que frear xa os energúmenos que se disfrazan de independentistas para liberar as súas frustracións con prácticas de matonismo covarde.
(Imaxe: Anglada-Camarasa, "Espido baixo a parra", Museo Belas Artes de Bilbao)